Hoe voorkom je dat jongeren in de criminaliteit terechtkomen? En welke rol spelen gemeenschappen daarin? Tijdens het webinar ‘Sterke Gemeenschappen tegen ondermijning’, georganiseerd door de Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), deelden bestuurders, experts en sleutelpersonen uit de praktijk hun ervaringen. Hun gezamenlijke boodschap: ondermijnende criminaliteit kan zich diep nestelen in wijken en (online) gemeenschappen, en tegelijk vormen gemeenschappen een belangrijke tegenkracht.
Dit zijn de vijf belangrijkste inzichten uit het webinar.
1. Sluit aan op de leefwereld van mensen
Wie jongeren en gezinnen wil bereiken, moet eerst begrijpen wat er in hun dagelijks leven speelt. Dat vraagt om meer dan beleid maken over inwoners. Het vraagt om aanwezig zijn in buurten en gemeenschappen, luisteren naar wat daar speelt en aansluiten bij wat mensen belangrijk vinden.
Floor Ziegler, initiatiefnemer van Huis van Actief Burgerschap: “Het begint er allemaal mee dat we gewoon weer mens mogen zijn. Iets wat systemisch start, eindigt systemisch. Mensen willen gezien, gehoord en erkend worden. Dan willen ze echt met je samenwerken. Beginnen bij de leefwereld is een heel belangrijk uitgangspunt.”
Ook criminoloog Sheila Adjiembaks benadrukt het belang van erkenning en vertrouwen. Jongeren willen eerlijk en respectvol worden behandeld en invloed hebben op wat er gebeurt. Adjiembaks: “Gemeenschappen dragen jongeren. Zie jongeren, geef onvoorwaardelijke steun en inspireer hen. Laat ze niet vallen. En als ze vallen, leer ze dan ook weer opstaan en bied een toekomstperspectief binnen de wijk.”
2. Vertrouwen bouw je niet op tijdens een projectje
Vertrouwen ontstaat niet vanzelf. Het vraagt tijd, aandacht en aanwezigheid. Dat wordt ook in gemeente Nieuwegein zo ervaren. Binnen de ‘Aanpak Nypels’ gingen professionals langs de deuren om met bewoners in gesprek te gaan. Om te horen wat er leeft, vertrouwen op te bouwen en aan te sluiten bij wat bewoners zelf belangrijk vinden. Dit is niet van de ene op de andere dag gerealiseerd, maar een kwestie van meerjarige inzet, betrokkenheid en vasthoudendheid van de professionals. Zonder vooraf gestelde kaders of uitgebreid projectplan. Bestuurders spelen daarbij een belangrijke rol. Zij kunnen zorgen voor continuïteit, rugdekking bieden en ruimte creëren voor een aanpak voor de lange termijn.
Marijke van Beukering, burgemeester van Nieuwegein, vertelt: “De burger is hierin de basis. Vanuit de overheid zijn we gewend om te kijken ‘wat we eruit kunnen halen’. Daardoor krijgt de inwoner het gevoel dat de gemeente iets van hen nodig heeft. Aan vertrouwen werk je door oprechte interesse te tonen.”
3. Verbind de leefwereld met de systeemwereld
Een van de grootste uitdagingen van gemeenten is het verbinden van de leefwereld van inwoners met de systeemwereld van beleid met eigen werkwijzen, belangen en structuren. Volgens oud-wethouder van Rotterdam Faouzi Achbar vraagt dat om vertrouwen in wat er al aanwezig is in wijken en gemeenschappen. “Wat je als overheid niet zelf kunt, kan je wel uit de wijken halen. De kracht van een gemeenschap kun je versterken door te geloven in de organisaties die op wijkniveau actief zijn en hen de middelen te geven die zij nodig hebben. Als gemeente moet je daarbij ook buiten je eigen kaders durven denken. Maar ook door een gezamenlijk doel voor ogen te hebben. Daar heb je als wethouder een belangrijke rol in.”
Rotterdam laat zien wat dat kan opleveren. Informele grassroots organisaties kregen daar een plek binnen de preventieve aanpak van ondermijnende criminaliteit. Deze organisaties klopten zelf aan bij de gemeente en wisten jongeren te bereiken die voor reguliere instanties vaak buiten beeld blijven. Dit leidde tot een daling van criminaliteitscijfers.
4. Geef ruimte aan sleutelpersonen
In veel wijken zijn er mensen die het vertrouwen genieten van bewoners en jongeren. Sleutelpersonen kennen de gemeenschap, signaleren vroeg problemen en weten mensen in beweging te brengen.
In Arnhem zijn deze sleutelpersonen een belangrijke schakel in het versterken van ‘pedagogische wijken’. Mustafa Amezrine, directeur van jongerenwerkorganisatie AM Suportteam, is daar een voorbeeld van. Met steun van de gemeente groeide zijn organisatie uit van twee naar veertig professionals die zich inzetten voor de toekomst van jongeren.
Volgens Amezrine vraagt dit ook iets van bestuurders: vertrouwen, moed en de bereidheid om te investeren in talent dat al aanwezig is in de wijk. “De oplossing komt soms vanuit een hoek waar je het niet had verwacht. Juist daarom moet je organisaties en mensen een kans geven zonder dat je vooraf precies weet hoe de samenwerking zich gaat ontwikkelen.”
5. Durf te vertrouwen én grenzen te stellen
Vertrouwen geven betekent niet dat je als overheid alles loslaat. Bestuurders hebben ook de verantwoordelijkheid om grenzen te stellen wanneer dat nodig is. Burgemeester Ahmed Marcouch benadrukt het belang van een overheid die faciliteert in plaats van overneemt: “Het is de kunst om als overheid het vertrouwen te geven aan sleutelpersonen en inwoners uit de wijk. Als iets ontstaat vanuit de samenleving, laat het dan zo en probeer dat als gemeente te faciliteren zonder dat te veel te willen reguleren.”
Kijk het webinar terug
Wil je meer weten over de ervaringen van de gastsprekers en de lessen voor gemeenten en bestuurders? Bekijk het webinar ‘Sterke gemeenschappen tegen ondermijning’ terug.
Bezoek ook de website van het programma WGOC voor meer informatie en verdieping. Hier vind je onder andere een handreiking, gebaseerd op de literatuurverkenning door Sheila Adjiembaks en praktijkverhalen uit verschillende gemeenten.
Webinar Sterke gemeenschappen tegen ondermijning
Hallo allemaal, mijn naam is Maarten van Boekel. Ik ben de afdelingshoofd van de expertise in sociale stabiliteit. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, ook al ESS genoemd. Ik wil jullie mede naast VG hartelijk welkom heten bij dit webinar. Sterkt de gemeenschap tegen ondermijne criminaliteit. De ESS beweegt tussen straat en staat, tussen overheid en samenleving. En we zien daarbij dat de kracht en het potentieel van gemeenschappen, van groepen burgers in de samenleving, onvoldoende wordt. Wat ESS doet is signalen en zorgen ophalen en adresseren binnen het Rijk en de gemeente. Wat speelt er nu precies in de samenleving? We bouwen ook aan een breed netwerk met allerlei gemeenschappen en groepen burgers.
En probeer die ook te verbinden met de overheid om beter te kunnen samenwerken. En als laatste adviseren we ook gemeenten, gemeenschappen en professionals op maatschappelijke spanningen. Provincial radicalisering, ondermijnlijke criminaliteit. Nou, we hebben recent... Het programma Weerbare Gemeenschap tegen ondermijnde criminaliteit wordt opgericht. Juist om gemeenten te ondersteunen en te adviseren in die verbinding en de samenwerking met. Gemeenschappen, groepen, burgers met de wijken. Want dat is waar we het uiteindelijk voor doen zorgen dat die kwetsbare jongeren niet afglijden naar de onmijnlijke criminaliteit. En we hopen dat met deze webinar jullie allerlei tips en handreikingen meenemen. En ik wens jullie ontzettend veel plezier op deze week.
Goedemiddag van harte, welkom bij dit webinar Sterke gemeenschappen tegen ondermijning. We gaan het komende uur met elkaar in gesprek hoe sterke gemeenschappen behulpzaam kunnen zijn. bij het tegengaan van jeugdcriminaliteit en dat is een gesprek dat we hier aan deze tafel gaan voeren. En als het goed is, bent u nu of thuis of op uw werk aan het kijken als raadslid, als ambtenaar, burgemeester of of wethouder. En in het komende uur gaan we proberen u zoveel mogelijk mee te nemen... in van, ja, wat weten we hier eigenlijk over? Welke dynamieken herkennen we als het gaat over jeugdgymnasiteit? En er zit toch ook wel een beetje de vooronderstelling in. Dat sterke gemeenschappen kunnen helpen bij het tegengaan van jeugdcriminaliteit. Dat is een gesprek dat we hier aan tafel voeren, georganiseerd door de Expertise Unit Sociale Stabiliteit in samen met werking met de Vereniging Nederlandse Gemeenschappen. En ja, u bent natuurlijk op afstand, wij zitten hier in Aalsmeer.
Toch kunt u ook meedoen in dit gesprek. En daar hebben we het volgende voor bedacht. Rechts op uw scherm ziet u de mogelijkheid van een chat. En mijn collega Olivier Krol zit hier ook achter de computer. Houd in de gaten wat er in de chat gebeurt. Dus mocht u een vraag hebben, opmerkingen hebben of suggesties voor het gesprek. Zet dat in de chat. Olivier houdt dat in de gaten. Olivier, als jij iets ziet gebeuren, dan kan jij ons daarop attenderen volgens mij. Jazeker Ruben, daar hebben wij namelijk deze mooie bel voor. Kijk. Als het belletje gaat, dan gaan we hier aan tafel natuurlijk ingesprekken over wat er in de chat allemaal gebeurt. Het eerste gesprek, want we gaan in twee gesprekken dit gesprek voeren.
Het eerste panel gaan we iets meer hebben over, ja, wat weten we hier eigenlijk over? Wat weten we als het gaat over jeugdgymnasiteit? Het ontstaat waar jongeren gevoelig voor zijn. We gaan het hebben over gemeenschappen. Wat zijn nou sterke gemeenschappen? En hoe pakt dat in de praktijk ook uit in Arnhem? En daarvoor heb ik drie mensen hier aan tafel zitten die ik graag bij u wil introduceren. Aan met Marcoets, burgemeester Arnhem, van harte welkom. Ik ben Florie Ziegler van het Centrum van Actief Burgerschap en Wereld van Gemeenschappen. Een boek wat je hebt geschreven. Wat eigenlijk helemaal gaat over die gemeenschappen en er is blijkbaar een hele wereld van, dus daar gaan we ook naar kijken.
En Sheila Andienbachs, criminoloog, SI Research. En toch maar met jou te beginnen, want we zijn dus eigenlijk op zoek... Wat kan je nou doen om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit terechtkomen? En daar zit veronderstelling in dat gemeenschappen daar behulpzaam in kunnen zijn. Maar dan ben ik wel benieuwd naar of jij iets meer kan vertellen wat jij weet over hoe jongeren nou eigenlijk... In die criminaliteit. Ja, er zijn een heleboel verschillende redenen natuurlijk voor te bedenken. Een brede vraag. Maar wat ik zie in mijn onderzoek is dat jongeren... Om verschillende redenen betrokken raak. Onder andere soms door geldgebruik, soms door groep. druk, grond soms omdat ze gewoon niet erna hebben gedacht, gewoon dom zijn geweest. En dat is natuurlijk ook het het tienerbrein, dat is volop in ontwikkeling. En daarom zijn jongeren ook vaak een kwetsbare doelgroep.
En dat betekent ook dat ze zich eigenlijk een gemeenschap moet verhouden tot deze kwetsbare doelgroep. Dus die veronderstelling is denk ik terecht, dat jongeren kwetsbaar zijn voor verschillende dingen, waaronder criminaliteit, ook andere zaken, maar dat komt dus echt door hun ontwikkelfase. Ja, dus gewoon de fase in hun leven waarin ze zitten, is die gevoeligheid er. En je zegt het ook, je praat veel met jonge heren volgens mij ook. Ja, ik doe veel onderzoek in en buiten gevangenissen, of je hoort dat die onder reclasseringstoezicht staan. En dan hoor je vaak ook de andere kant van het verhaal. Want vaak zie je, als je professional spreekt, zit je veel vanuit de systeemwerelden. En beleid en regels, waartoe professionals zich overigens ook moeten verhouden. En dat kan ook tot dilemma's leiden.
Maar als je het hoort vanuit de kant van de jongeren, en dat vind ik een belangrijk narratief ook. Om mijn werk naar boven te halen. Ik ben nooit op zoek naar de objectieve waarheid. Ik vind dat de subjectieve waarheden ook. altijd eigenlijk heel relevant zijn over hoe je iets ervaart, hoe je iets beleeft. En dat probeer ik naar boven te halen, zodat je daar als institutie of als professional juist goed op zou kunnen acteren om je handelingsperspectief te kunnen vergroten. En je zegt ook eigenlijk al van ja, ik heb het vermoeden dat gemeenschappen of of misschien wel meer dan het vermoeden, je bent wetenschapper... dat gemeenschappen daar een belangrijke rol in hebben. Ja, ik denk enorm belangrijke rol gemeenschappen zijn.
En eigenlijk, die dragende jongeren... Soms zijn we geneigd om te wijzen naar jongeren. Het zijn die jongeren als we iets... We horen in het nieuws over explosies, 14-jarigen, 15-jarigen betrokken. Het heeft enorme impact en dat is echt wel erg. Maar we moeten ook realiseren dat we ook naar onszelf moeten kijken. In wat voor gemeenschap groeien de jongeren? Op kijken we voldoende om, naar jongeren bijvoorbeeld. En betekent ook dat we dus de veerkracht moeten zoeken in die gemeenschappen. De veerkracht en de verbinding die de jongeren zouden kunnen dragen. We hebben al een aantal keer het woord gemeenschap gebruikt. Ik merk dat ik... Ik krijg er ook wel een warm gevoel bij, maar wat is het eigenlijk? Floor, jij hebt erover geschreven.
Dus jij weet het denk ik. Waar hebben we het over als we het over gemeenschap hebben? Nou, voor mij zijn gemeenschappen, jij zegt het al heel mooi, plekken of... Of groepen mensen waar mensen eigenlijk gewoon mens weer zijn. Tenminste, ik denk dat ik het zo zou beschrijven. Het zijn vaak kleinere groepen. Ze zeggen altijd, het moet niet groter dan 150 zijn. Het zijn vaak mensen die die betrokken zijn. Het zijn groepen mensen die willen bijdragen aan... Het is heel duidelijk eigenlijk. Het begint altijd met één verbinder. Die gaat mensen verzamelen. Er is ook altijd een plek waar mensen samenkomen. En er is iets wat ons... Wat de gemeenschap verbindt, iets gemeenschappelijks. Je noemt er nu een aantal kenmerken en ik ben wel benieuwd eigenlijk, zeg je dan van nou en daar heb je er een paar van.Of je schrijft een boek. De wereld van gemeenschappen. Dat suggereert dat er heel veel zijn. Heel veel. Op elke hoek van de straat is de familie al een gemeenschap. Jongeren zelf. Vormen ook gemeenschappen. Op kantoren zijn gemeenschappen, bij de overheid zijn gemeenschappen, maar... De gemeenschappen waar het boek over gaat, een wereld van gemeenschappen, zijn de gemeenschappen die ik... Op straat wandelen door Nederland tegenkwam. En dat zijn de gemeenschappen waarin jongeren dus inderdaad ook... In een soort tussenruimte zeg ik altijd zichzelf mogen zijn. Weer gewoon mens. Maar daar zitten ook de ambtenaren en de wethouders en de bewoners zitten daar. Wij spreken bij mij in de Noorderparkkamer destijds in het gras.
En er is geen programma en er zijn geen regels en geen kaders. Je bent daar weer gewoon jezelf. Je noemt even Noorderparkkamer. Dat is een plek in Amsterdam waar je hiermee begonnen bent? Daar is voor mij de wereld van gemeenschappen begonnen. Maar dat komt doordat ik daar als bewoner zelf ben opgestaan en in een park een paviljoen heb neergezet. Tussen vier, dat noemden we toen nog achterstandswijken. Een paviljoen klinkt als iets heel groots. Net was het niet zo groot. Het was een klein paviljoen dat je open kon schuiven. En ik dacht daar leuk klassieke muziek te gaan programmeren, maar dat vonden de mensen in het park, hadden daar niet zoveel mee. Dus dat heeft mij gedwongen om onder andere naar de hangjongeren toe te bewegen en de alcoholisten en iedereen die daar kwam om te vragen, maar wat willen jullie dan? En wat zouden jullie willen bijdragen? En wat speelt er überhaupt hier in jullie omgeving?
Had je dat gelijk door, dat je dat moest doen? Nee, er kwamen eieren tegen de Noorderparkkamer en brandstichting. Onder andere de jongeren, want die hadden voor iets van... Wat doe je hier, mevrouw uit de stad? Ja, ja. En ga je dan, want dan, kijk, we hebben al een belletje, dus we gaan zo eens even kijken wat voor vragen er komen. Maar toch even dan krijg je eieren er tegenaan. Je merkt, je hebt iets bedacht. Het sluit niet aan. Jongeren gaan zich ook daarin actief tegenweren. Wat was dan voor jou het moment dat je dacht, wacht even, in plaats van misschien nog wel harder uit te leggen. Ik moet gewoon gaan praten. Het was eigenlijk vrij snel duidelijk dat als ik door zou gaan met strijkkwartetten te programmeren... Dat ik de volgende dag alleen maar een afgebrande Noorderparkkamer zou zien. Dus ik werd vrij snel gedwongen om te gaan luisteren naar die jongeren. En dat is wat jij ook heel veel doet. Het valt mij dan ook op dat... Wij denken altijd dat dat lastige mensen zijn, hangjongeren.
Maar ze kwamen eigenlijk met de meest fantastische ideeën. Het zijn dus ook kleine gemeenschappen, jongeren vaak. Die allemaal bijvoorbeeld hun eigen hangplek willen hebben. Dus zij hebben mij heel erg geleerd om... Gewoon aan hun te vragen wat zouden jullie willen. En kwamen dus met het idee om allemaal aan eigen hang te gaan bank te timmeren en te maken. En daar begon het eigenlijk mee. En daarom zei ik tussenruimte waarin we gewoon weer mens mogen zijn. Ik was niet van een welzijnsorganisatie. Ik was niet van de politie, ik was niet van de overheid. Eerst dachten ze dat ik ambtenaar was. Ik zei, ben je gewoon je buurvrouw? Ik denk dat dat maakt dat mensen zich gezien, gehoord en herkend voelen.
En dat ze niet iets moeten. Jongeren die hangen en die lastig zijn, gaan we vrij snel behandelen als... Je moet je beter gaan gedragen. Wij lieten ze altijd maar gewoon zijn wie ze waren. En we hadden juist daardoor eigenlijk heel weinig last. De politie kwam bij ons vragen. Hoe gaat het met de jongeren? En dan wisten wij altijd heel goed hoe het met ze ging. Ben je toch benieuwd? En dan gaan we zo naar de vraag, want jij zegt net, ik zeg dat als buurvrouw in dit geval in die Noorderbeek. Als jij binnenkomt, dan komt de burgemeester binnen. Ja. Dat is niet zo, maar de buurman. Soms ook. Soms ook misschien de buurman. De burgemeester woont ook ergens. Woont ook ergens. Ik weet niet hoe jouw buren zijn, maar ben ik toch wel benieuwd, want herken je wel die dynamiek? En lukt het je ook vanuit jouw rol als burger?
meester dan zo'n gesprek aan te gaan? Die herken ik zeker. Dat is ook in de rentegemeenschap. Want wat daar gebeurt is, er zijn gemeenschappen en er komt een outsider. Komt ineens op je territorium. En dan is nog maar de vraag of die nieuwkomend opgenomen wordt of inderdaad met eieren bekogeld wordt. Dus je ziet ook dat als je het hebt over gemeenschappen... Dan zie ik in de eerste plaats het gezin als de belangrijkste gemeenschap. Zeker daar waar het gaat om kinderen die opgroeien. Normen en waarden. En vervolgens dat gezin verbinden. En de eerste verbinding die we vaak hebben is toch de schoolse omgeving. En dan de wijk. Zo ontstaat een gemeenschap. Wat wij in Arnhem doen is toch uitdragen dat kinderen niet alleen van die kleine gemeenschap zijn, namelijk hun gezin en ouders, maar dat die kinderen van ons allemaal zijn.
Dus wij moeten ons allemaal mede verantwoordelijk voelen voor het ontwikkelen en opgroeien van kinderen. En dan is het de kunst om de mensen in de wijk, dus de bewoners... De jonge werkers, de pedagogen in de wijk, de opvoeders in de wijk. En de opvoeders in de school, mind you, de leerkrachten voelen niet altijd die verantwoordelijkheid voor de opvoeding. Ik meen dat we jarenlang discussies hebben gehad in Nederland... Over zijn wij nou onderwijzers, cognitieve overdracht. Of zijn wij ook opvoeders? Ja, je bent opvoeder, want kinderen kijken tegen je op. Dus voorbeeldgedrag geldt ook voor de jonge werker. Goed voor de ouders. Dus op die manier proberen we wat wij dan in Arnhem noemen de pedagogische wijk als een gemeenschap uit te dragen, met elkaar te verbinden. En dan is het mijn taak als burgemeester... Om dat uit te dragen, want je moet een gemeenschap ontstaan niet vanzelf.
Die moet je enigszins ook soms helpen om een beetje te organiseren. Check ik even. Is dat zo eigenlijk? Ja, dat helpt natuurlijk wel. Ik geloof wel dat het... Dat er een andere dynamiek is als de overheid het initiatief neemt of dat je zeg maar inderdaad... Mensen in de buurt laat opstaan en daarnaast gaat staan. Gaan we het zo even oppakken. Hou hem even vast. Olivier, wat gebeurt er? Ja, in de chat gaat het veel over de vraag hoe precies die jeugd... Criminaliteit zich tot ondermijning en die gemeenschap, dus die driehoek. Hoe dat op elkaar inspeelt. Dus hoe gaat het vanaf het opvoeden en jeugdcommuniteit en hoe zorgt een sterke gemeenschap juist voor dat er minder ondermijning is. Waar uiteindelijk veel mensen van dachten dit te horen te krijgen.
Shelly, ik zie jou knikken. Ja, ik herken het wel. We hebben natuurlijk een beperkte tijd hier. Ja, je kan niet alles in tot in. We proberen mensen zo nieuwsgierig te maken in het uur dat ze daarna nog verder gaan. Ja, je bent altijd beschikbaar. Ja, precies. Dat sowieso. Ik vind het een mooie vraag hoor. Want kijk, er is wel eens een gezegde die... Ja, dat sprak mij heel erg aan. Vooral de laatste tijd. De samenleving krijgt de criminaliteit die zij verdient. En daarmee bedoel ik niet te zeggen dat jongeren die betrokken zijn bij ondermijnende criminaliteit, drugs of... Geweldsdelicten die te maken hebben met ondermijning dat dat de schuld is van de gemeenschap. Dat is de zwart-wit. Maar ik vind wel dat we ook naar onszelf mogen kijken als gemeenschap. We moeten niet kinderen of jongeren als een risico blijven zien.
Want we kennen ook wel stigmatisering en labelingsprocessen en de negatieve effecten daarvan. Dus ik denk dat het alleen maar mooi is als je gaat kijken hoe kun je zorgen voor een inclusieve gemeenschap. En eigenlijk wat hier ook net wordt beschreven. Zo'n pedagogische wijk zit natuurlijk veel meer al in... En hoe leven we überhaupt met elkaar samen? Hoe leef je met elkaar samen? Wat wil je jongeren? Hoe wil je dat ze een goede burger worden? Dat vind ik belangrijker dan dat je meegeeft dat we willen dat je goede cijfers haalt op school. Nee, wat is goed burgerschap? En dat vind ik eigenlijk een hele belangrijke vraag. Die onder deze vraag ook ligt. En die driehoek, jongeren, jeugdkriminaliteit, gemeenschap, dat is een hele belangrijke.
Nou ja, niet alleen al kijkend naar dat gezegde, maar ook vooral kijkend naar wat... Dat betekent het om die veerkrachtige elementen van de gemeenschap te kunnen benutten. Een jongere kan misschien wel een klik hebben met jongerenwerkers of met die docent die die jongeren elke dag ziet. Dus dat is denk ik heel belangrijk, dat je daarin ook kan signaleren en ook handelingsperspectief kan bieden. Zo'n gemeenschap, nou doen. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld ook dat meldingsbereidheid van burgers. Je hebt soms hechten gemeenschappen. Er gebeuren de ergste dingen. Een jongerenwerker vertelde mij laatst van ja, er was een heel... Het pand was beschoten, de bloedsporen lagen nog op de grond. Maar niemand in Rijk heeft dat gezien. Niemand heeft dat gezien.Ook een sterke gemeenschap. En dat is het belangrijke. Dat is een signaal, denk ik. Ja. Oké, daar gaat iets niet goed in de aanwerking. Nee, duidelijk. Dit is een goed punt, omdat als je het hebt over het bestrijden van de criminaliteit, of die nou van de jeugd is of... Van de volwassenen is het heel erg belangrijk dat de overheid het voortouw neemt. In het stellen van die norm. Want het goed doen opgroeien en ontwikkelen van kinderen... Als het gaat om criminaliteit, daar hoort ook bij dat je keihard bent in het begrenzen. Dus een goed werkend politie- en justitieapparaat... Dat normeert. En dat eigenlijk het hek naar de misdaad... Afsluit zorgt ervoor dat de opvoeders in de wijk ook de kans krijgen om daadwerkelijk dat goede perspectief te laten zien.
Dus die twee dingen gaan samen. Want er ontstaat heel vaak een soort van... Ik wilde net al bijna vragen, is het niet een beetje te soft? Maar je zegt eigenlijk die combinatie is wel belangrijk. Ja, die keiharde normstelling helpt de opvoeders juist. Want de verleidingen van de criminaliteit, het snel geld, geronseld worden om even... Ik spreek jongens van 13 die met 80 cocaïne bolletjes op op een stationsgebied dealen. Als je dan zo'n jongen vraagt, wat bezielt je? In mijn tijd, toen ik bij de politie zat... Het waren echt oudere volwassen mannen die dat deden. En nu met alle gevaar van dien. Ja, zo'n jonge tiener. En dan merk je dat er thuis van alles aan de hand is. Die kleine gemeenschap is kapot.En als je dat dus niet herstelt, als je daar geen oog voor hebt, want zo'n jongen denkt ik doe dit even. Ik verdien een X bedrag, dan kan mijn moeder een keer goed slapen. Dus ik bedoel, het legitimeert dat gedrag niet. Maar het is wel goed, Hans Boutelier noemt het de criminogene factoren in een wijk, om dat ook te zien. Om vervolgens daarin je gemeenschap te zien. Want daartoe kan die gemeenschap... Het dienen doet zeggen laten we elkaar helpen om te voorkomen dat onze kinderen uiteindelijk op hun 21ste in de goot belanden. Dat perspectief. Maar dan moet je wel als overheid het vertrouwen hebben en herwinnen als dat er niet is. Dat je daadwerkelijk ook gaat handhaven op het moment dat een grens wordt overschreden.
En dat je ook eerlijk en sociaal rechtvaardig helpt om dat perspectief ook te bieden. Dat is wat we bijvoorbeeld in het Nationaal Programma Arnhem-Oosten in Arnhem proberen te doen. Ja, helder. Dus je zegt eigenlijk, je hebt een soort, je creëert daarmee de voorwaarden, zodat die pedagogische gemeenschap kan ontstaan, een sterke gemeenschap. Dan kom ik toch nog even bij dat punt waar we net even stopten al. En dat is de vraag of eigenlijk jouw opmerking van het scheelt nogal of het vanuit de overheid is geïnitieerd of vanuit de gemeenschap zelf. Kan je daar iets meer over vertellen? Ik zeg altijd als iets vanuit het systeem... En het systeem is dan overheid? Ja, overheid of alles wat systemisch georganiseerd is.
Het eindigt vaak ook bij het systemische. Als iets in de leefwereld start, dan eindigt het bij de leefwereld. En wat ik daarmee bedoel is dat, zoals ik als bewoner ben opgestaan, ik kon dus een tussenruimte vormen. Omdat ik was niet een ambtenaar met een beleid. met beleid of met een wethouder of een burgemeester die verantwoordelijkheid heeft voor iets. Ik ging gewoon als buurvrouw dat opzetten. Maar dan ontstaat er dus die ruimte waarin iedereen mag zijn wie die zij is. Maar vervolgens had iedereen in die gemeenschap pakte wel zijn rol. Dus de wethouder wist heel goed wat hem te doen stond. In dit geval Rob. namelijk te zorgen dat ik alle ruimte kreeg om bijvoorbeeld als jongere een idee hadden dat hij zonder vergunning even snel zorgde dat dat kon ontstaan. De welzijnsorganisaties die hadden... We hadden buurtplekken, buurthuizen die leeg waren vaak, omdat jongeren helemaal geen zin hadden om in zo'n buurthuizen zitten, maar die hingen wel bij ons in het park. Dus die kwamen dan op de culturele zondagen bij ons. Die jongeren leerden ze kennen.
En gingen daar vertellen over wat ze te bieden hadden aan programma's. Dus die konden weer de lange lijn van het zorgen voor de jongeren. Je beschrijft dit alsof dit vanzelf gaat. Alsof dit zo groeit. Het was een omgekeerde wereld, namelijk dat... Wat ik al zei over de politie, dat de politie Mario kwam bij ons vragen, hoe gaat het met Roy en met... En dan wisten wij heel goed met wie het even niet goed ging. En dat wist Mario dus door ons. En dan zeiden we altijd, blijf maar even uit het park totdat het echt niet meer gaat. En dan bel ik jou wel als het niet meer goed gaat. Want als jij komt, dan wordt de onrust heel groot. En dat samenspel tussen leefwereld en mensen uit de overheid... Dat is ongelooflijk belangrijk. Maar nogmaals, het beginnen bij de leefwild is wel voor mij een heel belangrijk uitgangspunt.
Ik heb ook gesprekken gevoerd met jongeren die bijvoorbeeld waren bestempeld als hangjongeren, maar ook criminele jongeren. Die in een groepsaanpak bijvoorbeeld zaten. En dan zie je ook dat daar een hele andere kant zichtbaar is als je dit soort projecten gaat te doen. Want een van de dingen die mij bijbleef is dat wij dan... ...er waren een paar workshops met jongeren georganiseerd. Er waren een paar jongeren die zeiden, dit zijn de kopstukken. Toen dacht ik, kopstukken? Dat zijn veertien, vijftien kopstukken. En ik zag dus een hele andere kant. En ik realiseer me wel, er zit een andere kant ook aan deze jongeren. Maar ze laten dus ook een andere kant zien. Wat belangrijk is, denk ik, is... Er zijn drie dingen die werken als je gemeenschappen wilt opbouwen. Dat kan ik misschien straks nog even delen.
Maar er zijn ook drie dingen die belangrijk zijn als je met jongeren werkt. En dat is dat jongeren... Eén, gezien willen worden. Twee, altijd onvoorwaardelijk gesteund willen worden. Ook als ze vallen. We hebben een song gemaakt. Dat is een rap song. Moesten ze teksten schrijven en zo. Maar het is echt enorm tof om te zien hoe jongeren creatief zijn. Dat ze creatief kunnen zijn. En dan merk je gewoon dat ze willen vallen. Maar ook weer kunnen leren opstaan. En dat vond ik een hele mooie. Leer ze niet vallen, maar... Laat ze niet vallen, maar leer erop staan. En het derde is dat ze ook geïnspireerd willen worden. Ze willen ook geïnspireerd worden met goede voorbeelden. Wat kan ik doen? Wat is mijn toekomst?
Als ik in deze wijk op... Ik wil even kijken, want we hebben natuurlijk mensen die meekijken. Ik heb de bel helemaal niet gehoord. Ja, ik hoorde wel een belletje. Olivier? Ja, het gaat goed. Goed los in de chat. En eigenlijk iets wat veel terugkomt is wat is eigenlijk de rol van ouders hierin? Ah, kijk, die noemde jij al even. Ja, nee, dat loopt. Ouders zijn natuurlijk primair verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kinderen. Als je toestanden wil voorkomen, dan moet je heel vroeg beginnen in de regal. Want kinderen, ik bedoel jongeren ontsporen niet uit zichzelf. Dus daar zijn allerlei omstandigheden die maken dat. En dat begint natuurlijk al thuis. Dus ik zou ouders altijd aanspreken. En altijd hun rol in positie brengen. We hebben natuurlijk de neiging soms... En als burgemeester doe je dat ook? Als burgemeester doe je dat ook, maar ook als school en als politie en als instantie. We hebben de neiging om dat kind over te nemen.
En wat we nou in die pedagogische wijk doen, is dat dat onze jonge pedagogische werkers in de wijk... Vind ik een betere term dan jongerwerkers. Is dat ze die jongeren bij naam en toenaam kennen. Weten waar hun huis woont wie hun moeder en wie hun vader is. En dat die moeder en vader, of als er alleen één oude is... Weet wie die jongerwerker is die met hun kind in de weer is. Andersom weet de school dat ook. En de school, nou ja, die weten elkaar te vinden... op het moment dat dat complex en ingewikkeld wordt. Dan hebben wij bijvoorbeeld in Arnhem dat een ouder zegt... Goh, tegen de politie. Neem ook nog eens even contact op met die en die, die jongeren werken. Die kent mijn zoon ook heel goed. Ik wil er nog één... Eigenlijk die contacten gewoon aan elkaar verbindt.
Dat is dus wat ik typeer als een gemeenschap. Ja, want dan zijn we dus samen aan het opvoeden. En dan zijn we niet alleen aan het komen om... De politie komt om vijf uur ochtend om je van je bed te lichten en vervolgens zoek het maar uit. Kan je ook als overheid daar nou een beetje in de weg zitten? Want we hebben natuurlijk ook gemeenschappen. We hadden net het voorbeeld van... En mensen die ook zelf dingen... Heb je dat gevoel wel eens? Of heb je daar een voorbeeld waarvan je denkt... Ja, heel eerlijk gezegd zaten we daar misschien een beetje in de weg. Daar gebeurde gewoon al iets. Vanuit Arnhem heb ik hem niet meteen concreet. Alhoewel, we hebben natuurlijk bijvoorbeeld in Arnhem... Heel veel sociale innovaties.
En de neiging van de overheid is om vanuit het systeem denkend een soort van gemak te organiseren van... We hebben liever één grote welzijnsorganisatie. Het sociaal domein gaat veel geld in om. Subsidiestromen, om dat te regelen. Vanuit het systeem. Terwijl als je initiatieven vanuit de wijk, ook van het jonge werk, veel van waar wij op... Dit moment hoopvol over spreken is ook ook vanuit de wijk ontstaan. En dan is de kunst van de overheid... Hoe kun je vertrouwen geven aan die professionals, de goede dingen te doen? Zonder te hinderen door allerlei... Ja, verantwoordingssystematieken enzovoort. Dus ik denk, ik herken, want zowel Mario... Zoals Rob Post. Dat is nostalgie, kan ik uit mijn volgende leven.
Kijk, als iets ontstaat in de samenleving van nature eigenlijk zo hoort. En in een stedelijke omgeving hebben we natuurlijk heel veel bewonersinitiatieven. Heel veel ouders die elkaar helpen. We hebben bijvoorbeeld een initiatief in Arnhem dat heet Buurt Support, waarin ouders die het enigszins voor elkaar hebben. Andere ouders die een beetje worstelen, ontmoeten en helpen. Als overheid moet je faciliteren en zo min mogelijk eigenlijk willen reguleren. Bij dat soort initiatieven. Ik hoor heel veel enthousiasme op links van mij. Kijk, thuis rechts. Ja, dat is echt heel mooi dat je dat zegt, want dat is eigenlijk mijn belangrijkste boodschap ook nu weer in het gesprek. Er zijn 6,5 miljoen, dat cijfer dat... Het verschilt af en toe, maar actieve burgers in Nederland, dus heel veel gemeenschappen.En dat betekent dat ik heb echt een hele sterke overtuiging dat als wij gewoon... Vooral als overheid zorgen dat die plekken die er al zijn, die gemeenschappen die er al zijn kunnen doen waar ze zo goed in zijn. Namelijk wat ik net schetste. Dat mensen samenbrengen en jongeren daarin gezien, gehoord en geïnspireerd worden. Ik denk dat als wij... Wat ik zei net tegen jou, Ruben. We kunnen heel lang wachten op systeemverandering. We kunnen heel lang wachten op cultuurverandering, maar eigenlijk weten we allang wat er moet gebeuren. In de wereld van gemeenschappen zijn er gewoon drie dingen... Wat wij altijd nodig hebben, dat is een plek, dat is structureel financiering. Dus dat je geen tijd verliest aan het potje van het ene potje naar het ander.
En wat versoepeling van regels. En dat is heel simpel. Dat is gewoon wat altijd al nodig was, ook altijd nodig zal zijn. En dat betekent dat je dus gewoon, wij spreken alle sociaal domeinambtenaren. Op vrijdagochtend, als die twee gemeenschappen helpen. Om dat voor elkaar te krijgen. Dan heb je al een heleboel plekken rust gegeven. En dan kunnen die verbinders ook nog drie andere plekken gaan oprichten. En dan zijn er weer een heleboel jongeren opgevallen pangen in dit soort gemeenschappen. Zo'n drieslag, ik hoop dat mensen thuis nu aan het noteren zijn. We gaan natuurlijk zo... Mensen kunnen dit later ook weer terugkijken. Jij had ook zo'n drieslag. Jij zei drie dingen die ik in ieder geval wil meegeven.
Verlad nu wel. Dat geeft niet, want dan is het nog meer waar. Ja, nog een keer. Ik vond het wel mooi. Ik sloeg wel even aan op wat net werd gezegd. Over die ouders. Een klein voorbeeld, dat is misschien wel leuk om te delen. Dat is dat jongeren in een... Bepaalde interventie vanuit een gemeente of justitieel kader wil je inzetten. Om overlast te beperken bijvoorbeeld of iets anders. Ik zat aan keukentafels met ouders. Ik heb interviews gehouden met ouders. En gevraagd van hoe heb je de bejegening nou ervaren vanuit gemeentelijke of institutionele organisaties. En één ding wat als rode draad door alles naar voren kwam was eigenlijk dat de ouders op zoek zijn niet zozeer naar wat er gebeurt. Want vaak zijn ze het echt wel eens dat er iets moet gebeuren omtrent hun kind of kinderen, omdat ze misschien inderdaad betrokken zijn bij... Beginnende criminaliteit, ondermijnende criminaliteit. Dus niet zozeer wat er gebeurt.
Maar vooral hoe het gebeurt. Dus dat ze echt op zoek waren naar procedurele rechtvaardigheid. En dat ouders gewoon zeiden, ja maar als er iemand nou gewoon aan de deur is geweest en heeft gezegd van, hé wij zien... Jouw kind Jantje Pietje, heel veel hangen op de straat of we zien hem. Met verkeerde gasten. Overleg met mij. Waarom hebben ze niet gewoon met mij overlegd? Want dan kom je vanuit gelijkwaardigheid. Kun je dan gaan nadenken samen. Zonder dat je het al oplegt en inderdaad dat kind al overneemt. Dus ouders worden soms ook niet... Daar is heel veel ruimte voor. Ja, te vaak niet. Ja, ze worden niet in hun rol gezet. Kijk, we hebben natuurlijk allerlei tafels waar professionals over een casus spreken. Allerlei partijen praten over... Mijn zoon. Maar ik ben de enige die niet aan tafel zit. Terwijl ik misschien wel de belangrijkste schakel ben. Dus ik heb altijd gezegd... Er zou een stoel vrij moeten worden gemaakt aan die tafel van de keten.
Zoals dat, dus al die professionals die aan tafel zitten. Maak een stoel vrij. Al is dat symbolisch. Zet die stoel gewoon, laat die stoel leeg. En die is dan voor de ouders. Op een bepaald moment kun je die ouder erbij betrekken. En nu worden ouders te vaak eigenlijk te weinig. Te vaak niet gezien en dat is jammer want je mist een belangrijk schakel in de oplossing van het probleem. Overigens zijn niet alle ouders geschikt of betrokken dat dagen later. Maar daar waar de potentie is... Betrek ze en zet ze in de zin. En anders de mensen ook eromheen samen. Want dat maakt dus die gemeenschap. Je zei al, het is veel te kort natuurlijk om dit allemaal te bespreken. Maar dat is ook niet de bedoeling.
Dit webinar is ook bedoeld juist als mensen een beetje nieuwsgierig maken. Een beetje te prikkelen. En een aantal dingen die jullie hebben genoemd kunnen gewoon praktisch worden toegepast. Ga dat gesprek aan. Zorg dat die... Zorg dat er wat minder regels zijn. Zorg dat er ook geld beschikbaar is. Kijk naar het geheel van die wijken als een pedagogische plek. Waarbij de randvoorwaarden heel duidelijk zijn. We weten ook de grenzen daarin duidelijk te stellen. Ja, en verdiep je gewoon echt in die jongeren zelf. Ik ga jullie ontzettend danken voor dit gesprek. En mochten mensen hier nog meer over weten, weten jullie zeker het te vinden. Centrum voor actief burgerschap. Heel veel dank. Dames en heren, Charlotte Adjimpax, Floor Ziegler en Ahmed Makouch. Dank jullie wel. Dank.
Wat betekent dit nou precies voor een gemeente?
Kijk, de wisseling heeft plaatsgevonden. En we hebben nieuwe mensen aan tafel. Voordat ik die introduceer, kijk ik toch nog even, Olivier. Wat gebeurt er allemaal in dit chat? Er gebeurt van alles. Ik denk dat de grootste vraag vanuit... Vanuit de chat eigenlijk is het van, hoe kijken we nou echt ook verder naar ondermijning voorbij? Het jeugdperspectief. Dus hoe zien we dat in dit webinar nu terugkomen nog? Oké, ondermijning voorbij het jeugdperspectief. Ik ga daar even op kouwen en kijken hoe we dat een plek kunnen geven voor het panel hier aan tafel aangeschoven. Marijke van Beukering, burgemeester Nieuwegein, van harte welkom. Mustafa Amesrin, AM Support. Arnim, wat is AM Support? Een jongerenwerkorganisatie.
En Fauci-Achbar, voormalig wethouder welzijn en samenleving. Rotterdam, hartelijk welkom. Jullie zaten in de kamer hiernaast mee te kijken en mee te luisteren met het gesprek. Wat was nou een moment dat je in het gesprek wat onrustig werd? Dat je dacht van ja, maar wacht even, dit ook nog. Zat dat erin? Of dat je dacht, daar heb ik ook nog wel een voorbeeld van. Ik vond dat ze het fantastisch hebben gedaan. Maar ik denk dat het ook wel goed is. Want we hebben het toen wel kort over gehad. Misschien is het ook goed om wat concrete voorbeelden te gaan benoemen van wat gebeurt er. Op lokaal niveau, als het gaat om jongeren en gemeenschappen versterken. Ik denk dat dat misschien wel iets is waar wij... Ja, iets aan kunnen toevoegen. Ja, laten we dan eens beginnen in Nieuwegein.
Want eerder heb je al eens aangegeven, de burger is de basis. Er is een nijpels aanpak. Wat is dat? We hebben in Nieuwegein een wijk waar flats neergezet zijn begin jaren zeventig volgens mij. En dat is het Nijpelsponsioen. Dat is even niet vernoemd naar oud-politici. Nee, Nee, misschien wel. Maar het gaat om die vier flats. En waar we achterkwamen, daar was echt heel veel aan de hand. En niet alleen maar met de jeugd, gewoon ook mensen die niet buiten kwamen. We hadden echt... Bij die flat heel veel onpluisgevoel. En wat we gedaan hebben is de aanpak nijpels. En dat betekent eigenlijk heel concreet dat medewerkers van de gemeente zijn gewoon aan gaan bellen bij elke flat. Gewoon fysiek gewoon. Gewoon echt aanbellen. En de eerste keer wordt er niet open gedaan. Nou, dan kom je een tweede keer, een derde keer, een vierde keer terug.
En gewoon echt de open vraag stellen. Zonder agenda, maar gewoon... Hoe woon jij hier? En is er iets wat ik voor je kan doen? Dit klinkt zo logisch. Ja, maar zo logisch is het niet. Wat je toch wel merkt is dat we heel erg gewend zijn om... Om te kijken van wat wil ik eruit halen. Of deze persoon zal misschien een probleem hebben met schulden. Ik ga aanbieden dat ik hem bij zijn schulden ga helpen. Eigenlijk is het dan altijd het gevoel, de gemeente heeft iets van mij nodig. Of de gemeente komt achter mij voordeur kijken. Dus dat vertrouwen wat je bij mensen op wilt bouwen. En we hebben ontdekt door die vraag te stellen. Gewoon heel open, dat er heel langzaam deuren open gingen. En dat heel langzaam mensen ook nu... U begint te bellen met de gemeente en aangeven.
Ik ben toch wel benieuwd wat je zegt, ook in we. En dat had ik nog wel een beetje uit het vorige gesprek. Daar werd gesproken over Mario. En over Rob. Gewoon mensen, personen die dit in gang zetten. Was dat in Nieuwegein ook zo? Gewoon om te begrijpen hoe dat werkt. Is er op een gegeven moment één iemand, misschien wel de burgemeester... Die zegt, volgens mij moeten we dit anders doen. Hoe werkt dat? Ik ben pas drie jaar burgemeester. Deze aanpak is echt al wat langer bezig sowieso niet aan deze burgemeester. Maar volgens mij waren het medewerkers die die vraag gesteld hebben aan de burgemeester... ... mogen wij het anders gaan doen? Mogen wij gewoon eens aangaan? bellen dat we aan vertrouwen gaan werken in die flats. En diezelfde medewerkers zijn nu nog steeds actief.
actief bij ons en dat helpt wel. Maar dat is ook meteen wel iets wat ik mee wil geven aan iedereen die meeluistert. Kijk, zo'n aanpak begon bij ons zonder iets op papier te zetten, maar gewoon eens uitproberen. Maar bestuurders wisselen ook. Dus je zult ook na een tijdje weer eens met de bestuurders... Om de tafel moeten gaan. Dit is de aanpak. Staan we daar nog steeds achter? En gaan we op dezelfde manier verder. Want het vraagt wel een hele lange adem. Het is niet iets van een... Het is niet een kort project, echt tientallen jaren om te investeren in zo'n flat. Ik zag dat je daarop reageerde, mevrouw, of dat erbij betrokken blijven. Ja, de herkenbaarheid, daar sloeg ik op aan. Omdat uit mijn werkervaring of praktijkervaring komt ook heel duidelijk als je naar voren beweegt.
Dus als je gezicht in de wind gaat staan, dan... Dat is een hele mooie actie om te doen, maar dat moet je ook doen met dezelfde gezichten. Ja. En ook voor langere tijd, want uiteindelijk is het zo als je ergens binnenkomt en je hebt geen agenda en je krijgt het vertrouwen, dan gaan alle registers open. En dan kan je ook echt aan het werk als overheid zijn. Dat was een beetje wat mij is bijgebleven uit het voorgaande gesprek. Ik probeer het niet te zien als systeem ten opzichte van de burgers. Volgens mij is het één geheel. Dan is het aan de bestuurders, wethouders, burgemeesters die kijken van hoe benut ik het potentieel wat ik heb in mijn stad. En het is ook een, als het gaat om ondermijnende criminaliteit, een soort strijd om talent.
Hoe bedoel je dat? Wij zeggen altijd... Het kapitaal, heb ik geleend van het voetbal, het kapitaal staat niet op het veld, maar zit in de wijk. En hoe ver ben je bereid als bestuurder om te gaan om dat kapitaal naar je toe te trekken, te benutten, te gebruiken voor je stad. Dus in te zetten op de mensen die krachtig zijn, op de gemeenschappen die krachtig zijn en ook daarvoor... Ja, het systeem laten en kijken wat ook... Mijn tafelgenoot zei, hoe ga ik het benutten? En daarna kan ik wel van alles op papier zetten. De snelheid waarmee... De ondermijnende criminaliteit beweegt en werkt en die werkt niet alleen in de fysieke wereld. tussen ondernemers en burgers, maar ook in de online wereld zijn ze superactief.
Het is een strijd om talent en ik denk dat wethouders, burgemeesters, iedereen die kijkt ook in staat moet zijn om die strijd te voeren. Ook om dat talent te verleiden. Dan wil jij bijdragen. Eerder noemde je dat wel eens, daar heb je ook echt moed en lef voor nodig. Ja, zeker. Zeker. Waarom is dat? Want je zou toch denken, dit klinkt logisch, aanbellen klinkt logisch. Jawel, maar het is ook heel prettig om vanuit je laptop... Op het stadskantoor een mailtje te sturen naar een bewoner waarvan je eigenlijk aan de voorkant weet dat hij toch niet gaat reageren. Maar dat gebeurt toch niet? Ja, ik denk al dat het wel gebeurt. Ik ben ervan overtuigd dat... Het proces is superbelangrijk, alleen het echte contact met mensen.
Daar haal je superveel uit. Ik zou ook afvragen of je als overheid altijd moet interveneren of dat je mensen moet sturen. Ik geloof als we toch hebben... Dus als je het afvraagt, denk je van niet... Nou, kijk, ik geloof eerder in die... We hebben het onderwerp sterke gemeenschappen. Dus als je... Wat je zelf niet kunt, kun je misschien wel uit die wijken halen en dat juist versterken. Ik heb altijd ook als wethouder vooral gekeken. Wat kun je faciliterend ondersteunend doen als overheid in plaats van dat je allerlei acties zelf gaat? Ik moet even scherp zijn, want het woord faciliterend vind ik als een toverwoord. Ik heb er een beetje gevoel bij, maar ik weet nooit precies wat het is. Nou ja, dat is middelen beschikbaar stellen. Dat is geld. Geld.
Geld, soms geld, maar het kan ook fysieke ruimte zijn. Dat rijtje van Floor net noemde. Geld, ruimte, regels, minder regels, minder regels, mogelijk maken. Ja, exact. Dus als ik het heb over faciliteren, is het vooral de voorzorger van... Kun je ze middelen geven, maar ook de ruimte die ze soms nodig hebben, in plaats van dat je allemaal acties zelf inzet. Want ik denk niet dat wij als overheid altijd in staat zijn om dingen goed voor elkaar te kunnen krijgen. En dat begint ook van hebben wij voldoende vertrouwen vanuit die burgers. Dus als je dan iets in beweging wil krijgen, zet dan... Die gemeenschappen die er bestaan of dat ecosysteem met die structuren. Ga die dan ondersteunen en faciliteren in middelen en ruimtes.Waar ik dan wel benieuwd naar ben, want zo'n webinar wordt georganiseerd, wordt gekeken, dan moeten gasten worden uitgelegd. En jullie zien dit ook allemaal al, zijn ermee bezig. Het punt is natuurlijk dat... Sommige mensen schrijven nog steeds een mailtje. En heeft u interesse, laat het weten. Hoe zorg je nou dat je je eigen organisatie, gemeente collega's, zo weet aan te zetten om dit te doen. En kun je daar een voorbeeld van geven wat het losmaakt in de eigen organisatie als je deze manier van werken als uitgangspunt neemt. Als je dat steunen en ruimte bieden aan de zerk gemeenschappen... als uitgangspunt neemt. Wat gebeurt er dan in je organisatie? Nou ja, ik ben nu wethouder af, dus ik kan daar... Makkelijk of niet? De beslotenheid van deze setting.
Het was voor mij echt wel een omslag. Ook voor die organisatie. Ik vond het belangrijk om te redeneren van buiten naar binnen. De eigenschap die wij als organisatie hadden is, ik wil niet het gekscherend voorbeeld van mailen van en uit die organisatie naar buiten toe. En ik maakte het ook gewoon mogelijk om mensen aan tafel te krijgen die een mailtje stuurden. Het zei... Via secretariat, maar ook LinkedIn bericht of via Instagram. Als je zegt, ik wil graag een half uur met je om tafel zitten en vertellen wat ik aan het doen ben. Die ruimte boot ik dan ook. Dat zorgde voor mij dat ik voldoende informatie kreeg van wat er gebeurt in die wijk of wat voor partij ben jij überhaupt en kunnen we die dan inzetten om bepaalde doelen die wij voor ogen hebben te realiseren.
Maar jij zegt het nu als toemaagde wethouder. Daar zit een hele ambtelijke organisatie achter. Worden dan geconfronteerd met een wethouder die zegt, weet je wat, doen we het wat anders doen. Klopt lijkt me ook niet altijd even makkelijk. Nee, dat klopt. Wat gebeurde er in de organisatie toen je dat zei? Zonder in details te treden, kijk ik wel de overtuiging dat dit wel het meest effectieve is. We hebben allemaal een doel voor ogen en dat is we dienen die stad. En die stad heeft dan de burgers en daar staan we ook voor. De manier van werken is even een verandering die we dan met elkaar realiseren. En wat er is gebeurd. We hebben een organisatie... Je hebt iets voor ogen, er is iets gebeurd. Nou, ik vind het fantastisch dat het is gebeurd. Want er zijn echt wel hele mooie dingen uit voortgekomen. Dus het is niet zozeer van... Die weerstand heb je natuurlijk bij veranderingen en daar hou je ook gewoon rekening mee.Als je mensen mee wilt nemen, leg ze dan ook uit waarom je dat doet. En laat dan ook de mooie voorbeelden en vier dan ook die successen, want we hebben... En gezamenlijk belang. En ik denk dat dat de basis ook is als vertrekpunt. Waar doen we het voor? Als ik een voorbeeld nog mag geven, Ruud. Zeker vanuit preventie met gezag. Dat is een programma waarin het Rijk heeft gezegd we gaan daar middelen voor beschikbaar stellen. We hebben enorm te kampen gehad met... Heel veel jonge gasten die de havens van Rotterdam makkelijk weten te vinden. Wat wij dan doen vanuit het Rijk, er komt een programma, er komt een bak met geld. Waarbij we zeggen, bestaande bewezen interventies gaan wij opschalen. In de krapte van die arbeidsmarkt lukten het al die organisaties die al... Al die interventies pleegden niet om te voldoen aan de wens om op te schalen.
Tegelijkertijd zagen we in die wijken heel veel... Partijen die in contact staan met die jongens. Ja, partijen zoals... Nou, wij hebben een organisatie, om hem heel expliciet te noemen, JAAR. Die zat in een maatschappelijk vastgoed. We zouden dat pand gaan dichtgooien, oftewel slopen. Daarvan heb ik gezegd... Kijk wat voor magneet dat is als het gaat om het aantrekken van de jongens en meisjes. Dat kost ons... Aanzienlijk minder dan het opschalen van bewezen interventies. De impact die zo'n organisatie maakt, dit is ongekend. Ik kwam er regelmatig. Er lopen ook jongens die met enkelbandjes liepen. Alleen het feit dat die daar zijn... En je daar dan als wethouder het gesprek mee kunt voeren van wat betekent het uiteindelijk zelfs voor die jongen met een enkelbandje, want een fout begaan dat mag.
Maar hoe benut je dan alsnog dat kapitaal voor lange termijn? En dat is wel wat ik mooi vond aan ook buiten die kaders durven te denken en middelen voor te organiseren. Marijnke, hoe doe jij dat als burgemeester? Want je hebt nu dat voorbeeld van die Nijpels aanpak. Bij een aantal flats is dit nu toegepast. Maar je wil ook die organisatie meenemen. Hoe doe je dat? Wat zie je gebeuren? Ik zou eigenlijk graag twee dingen nog even willen aanvullen. Want de aanpak Nijpels was... Omdat de gemeenschap die er zat zo sterk was, maar dat was wel een ondermijnende gemeenschap. Dus wij moesten daar op een andere manier proberen de stilzwijgende meerderheid in de flat te spreken te krijgen, want die voelde zich juist geen onderdeel van de gemeenschap.
Dus ervan uitgaan dat het allemaal sterke gemeenschappen zijn die je kunt faciliteren, wil ik ook wel even deze. Soms heb je ook een sterk gemeenschap die een beetje moet... Deze wilden wij heel graag op een andere manier... ...die langer als gemeenschap zien. Dat moet je op een gegeven moment ook grenzen stellen. Daar hebben we zeker grenzen moeten stellen. En we hebben ook een beetje in het geluk dat de één flat van de vier gesloopt gaat worden. Dus er zijn heel veel verhuisbewegingen geweest, waardoor we ook aan onze kant wat meer mee konden kijken wie woont daar nu en waar kunnen we daar eventueel nog in sturen dat een gezin met met jonge kinderen die daar niet veilig was... dat we die op een andere plek misschien zouden kunnen herhuisvesten. Dat was het eerste.
Het tweede wat ik graag zou willen benoemen, er zijn wel degelijk medewerkers die graag naar buiten gaan. En er zijn medewerkers die een mail krijgen en daar netjes op antwoorden. En misschien moeten we daar nog een middenweg in vinden. Dat degene die vooral veel mailt ook wat meer naar buiten gaat. Maar ik merk in mijn eigen gemeente, we hebben ook met wijkcoördinatoren te maken, wijkboa's, die zijn echt in de wijk. Die voeren dat gesprek. Die doen echt niet alles per mail. Dus ik heb daar helemaal niet hoeven te schudden aan een boom. Alleen ik denk wel dat we met elkaar als we die gemeenschappen meer zouden willen inzetten, dat we veel meer aan de voorkant moeten kijken van wat... Hoe gaan we dat op een bepaalde manier doen en dat we daar afspraken over maken?
pak Nijpels. Wij zijn ook een nationaal programma Levenwijd en Veiligheid focusgebied zijn we bijvoorbeeld nu al met Samen op straat aan de slag gegaan. En dat betekent dat een school en een woningcorporatie als duo een keer. En daar hebben ze een heel rooster voor gemaakt. Zijn gewoon zichtbaar op straat. Spreken mensen aan in de wijk. En dat vind ik al heel erg mooi, want dan krijg je ook die kruisbestuiving tussen organisaties. Daar was ik nog wel benieuwd naar. Want als je eigenlijk luistert naar dit gesprek... En dat zat natuurlijk ook een beetje in de pedagogische wijk wat de burgemeester van Arnhem noemde. Het gaat over ouders, het gaat over onderwijs, het gaat over hoe je je straat inricht.
Het gaat over jongerenwerken. Dat zijn allemaal verschillende afdelingen in het ergste geval van de gemeente. Terwijl het één leven is van één jongere die gewoon door die wijk beweegt. En ik ben wel benieuwd, merk jij dat nou in praktijk trouwens, dat dat soms een beetje verdeeld is? Jawel, zeker. Kijk, er is gewoon sprake van verkokering. Aan de andere kant zitten er ook gewoon ambtenaren die daardoor heen kijken vanuit de redenering die jij... Maak dat een jongere niet bij elke koker stopt om te zeggen hoi ik ben hier, maar eigenlijk overal doorheen loopt. Ook nog online, dat geldt soms zelfs op wijkniveau. Ik heb uren voor die wijk. Maar jongeren bewegen niet in één wijk. Ze bewegen door een hele stad. Hoe ga je daarmee om?
Dus ik herken dat en ik vind ook dat mensen in de praktijk moeten daarin meebewegen. De andere kant van de ondermijnende criminaliteit... Ja, die heeft geen kokers. Die heeft geen afdelingen. En daar moet je dan iets positiefs tegenover zetten. Lukte dat in Rotterdam eigenlijk? Want dit gaat ook over, als je alleen nog naar wethouders kijkt... Ik bedoel, er is niet één wethouder van. En dat is wel soms hoe het een beetje georganiseerd kan zijn. Van, hé, doe jij dit deel? Nou ja, er is een vorm van verkokering en tegelijkertijd als we verschillende maatregelen wilde inzetten, kijk we wel het domein overstijgend. Dus op het moment dat je bezig bent om ondermijning aan te pakken, dan kijk je toch echt wel op verschillende leefgebieden.
Hoe betrek je dan ook het beleid daarin? Dus ik had dan wel zijn samenleven, maar we trokken enorm op met wethouderarmoedebestrijdingen, maar ook met wethouderonderwijs. En vergeet niet de rol van burgemeester daarin. Die heeft daar dan natuurlijk vanuit... Bij ons harel ook een belangrijke. Dus als het gaat om specifiek het onderwerp ondermijnde criminaliteit, maar ook het creëren van sterke gemeenschappen. Daar spelen echt wel verschillende wethouders een belangrijke rol. En dan doe je hem niet alleen vanuit je eigen koker benaderen. En de inzet moet dan ook zijn dat juist die jongeren daar zo min mogelijk last van heeft. We hebben ook een fantastische ombudsman, wil ik toch ook ook niet ongenoemd laten, die dan ook pleit. Ja, precies.
Die dan ook echt pleit, jongens, hou op met die lokettenjungle waar ze het over heeft. En dat is een terecht punt en op die manier heeft het ook wel bij ons aandacht gekregen. Als je iets doet, keep that in mind. Ga dat niet verkoker doen van nou, ik ben... En de wethouder, ik wil me graag profileren op dit onderwerp, maar hoe help je nou juist? die jongeren of die burger in die stad. Hoe is dat in Nieuwegein? Nou ja, eigenlijk hetzelfde. De medewerkers die bij ons de aanpak Nijpels doen, dat zijn er op dit moment drie, die hebben ook hele directe lijntjes met hun collega's, maar ook binnen de woningbouw de woningcoöperaties die bij ons actief zijn, maar ook met schuldenproblematiek. Dus wie wil eigenlijk voorkomen? Kijk, zij maken dat contact en bouwen dat vertrouwen op.
En op het moment dat ze dan uiteindelijk een vraag krijgen vanuit die inwoner van hier zou ik wel wat hulp bij kunnen krijgen, dan gaan ze niet verwijzen naar het loket. Maar dan gaan zij bij dat loket alvast eens even informeren wat er allemaal kan. En gaan ze ook terug naar die inwoners. En ik denk dat je daarmee... Eigenlijk, al die loketjes, dat is niet fijn. Die verkokering waar jullie het ook al over hebben. Wat mij betreft is het altijd de boodschap, het maakt niet uit bij wie je je vragen neerlegt. Maar je vraag wordt opgepakt en wordt in ieder geval warm overgedragen, zodat je ook echt geholpen gaat worden. Als je al een vraag duurt te stellen. Het is dus ook niet per se mis dat het in verschillende afdelingen is georganiseerd.
Zolang dat een verhaal is van de achterkant. De inwoner, de ouder moet daar niks mee te maken hebben. Ja, prima dat je het zo organiseert. Dat is ook wel logisch ergens. En de professional of de betrokkenen, die moet diegene gewoon door dat door die jungle heen loodsen. Nu is het zo, wat wij nu bespreken... dat geldt in principe ook als ik een parkeervergunning wil aanvragen. Dat vind ik ook fijn, als ik niet weet wat er allemaal achter is. schermen gebeurt en bij alle contacten met de overheid. Waarom is dat nou juist zo belangrijk als we het hebben over... Het tegengaan van jeugdcriminaliteit. Kijk, het vertrouwen in de overheid is broos. En ik denk dat dat de afgelopen tijd niet beter is. Dan heb ik het over de centrale overheid.
En ik denk dat je lokaal vaak de kans hebt, omdat je veel meer een gezicht bent om aan te sluiten op de inwoners, op de ouders, jongeren. Waardoor je ook een stukje dat gevoel kan omkeren, veranderen. Op lokaal niveau gaat het veel meer om de gezicht die het contact maakt in plaats van... Een brief van het CIB bijvoorbeeld. Dus ik denk dat je als lokaal bestuur veel meer de mogelijkheid hebben om aan te sluiten op de behoeften van je inwoners. En daar ook iets concreet op te doen. En ik merk ook wel dat wat wordt gezien... Zeg van, joh, onze inwoners weten toch onze regels. Ze weten waar ze een beroep op kunnen doen. Ze weten bij welke loket ze terecht kunnen. kunnen komen naar de groep waar ik het over heb, daarvan weet ik dat die dat niet doen.
Die wachten eigenlijk te lang. Dus op het moment dat je dat contact hebt en vervolgens ben je zo vriendelijk om als overheid te zeggen, ja, je moet niet bij mij zijn, maar je moet bij dat loket zijn. Dan ben je en te laat en het vertrouwen is ook meteen weer weg. Dus ik denk dat dit gewoon een andere aanpak vergt. Kijk, als je een parkeervergunning nodig hebt, dan denk je... Nou ja, ik weet wel waar ik zijn moet, maar zover zijn heel veel mensen helemaal niet. Het zit er maar gewoon in. Ik heb nu een schuld van 100 euro, dat is morgen 100. 10, ja, nu al aan gaan kloppen, want de 110, het wordt alleen maar meer. En daar moeten we veel meer aan de voorkant met elkaar gaan zitten. En dan moeten we ook gewoon iemand durven vast te houden en te zeggen, ik ga jou een stukje op weg helpen. Maar als je de raad kan, wel weer loslaten. Want dat is wat jij probeert te zeggen, met faciliteren.
Ja, want ik heb nog Hete Tjelen in mijn achterhoofd die natuurlijk in het begin van dit gesprek zo mooi schetst. Juist die jongeren zijn zo ontzettend ontvankelijk. Dus als ik inderdaad vandaag 100 euro, is niet morgen 110 schuld, maar als ik vandaag 100 euro schuld heb ga ik vanavond oplossen dat ik 100 euro heb. Precies. En dat is natuurlijk een moment waar je bij probeert te zijn. Dan toch nog even aan jou, hoe jij dat hebt ervaren ook in Rotterdam. Dat je denkt van ja, leuk verkokering tegen gaan en dat zingen allemaal. Maar juist bij jeugdcriminaliteit is het zo belangrijk. Wat heb je zien gebeuren? Ik zie dat alle partijen in die stad heb je nodig en die opereren echt niet. afzonderlijk van elkaar. En iedereen heeft een signaalfunctie.
Dus op het moment dat we die jongeren in beeld hebben, oftewel die jongeren zijn in beeld en die komen bij die verschillende organisaties. Maar het zou mooi zijn als... Als hij op het pleintje tijdens een mooie programmering van FC Straat, wat we hebben gelanceerd juist om de jongeren in beweging te maken. Dat hij een aantal keer afwezigheid opvalt. Dat FC Straat begeleiders zeggen, hé, het valt ons op. Dat persoon X al een aantal keer niet is geweest. Je hoopt dan dat onderwijsinstelling dat signaal ook op die manier opvangt van hé die jongen valt ons op dat hij een aantal dagen... Ook niet is geweest. We hebben jongerenwerkers die rondom die scholen opereren. Dus je probeert op die manier juist die verbinding maken, ondanks dat je vanuit je eigen discipline je verantwoordelijkheid hebt.
Maar dan hoop je een vangnet te creëren waarvan je zegt, oké... Als die jongen dan even niet in beeld is, hebben we dan genoeg red flags om met elkaar het gesprek te voeren. om dat te doen. En ik heb het idee dat dat enigszins aanwezig is. En ja, het kan natuurlijk altijd beter. We zien nog steeds dat jongens door onze vingers heen glippen, want zolang er nog bommen gelegd worden iedere dag, dan weet je dat het nog aan de orde is is van de dag. En het rijtje wat je net noemde, waren toch ook weer mensen die daar in een soort semi-professionele rol in zitten? Ik ben wel benieuwd, zijn er nou ook... Ook partijen, mensen, een bepaalde achtergrond, misschien zelfs een bepaald beroep waar je zegt grappig.
Daar denken we weinig aan. Maar die hebben een hele belangrijke rol in gemeenschappen. En eigenlijk moet je daar zijn. Maar je ooit vertelt het beste manier om eenzaamheid te achterhalen is of geloof ik met de kapper of de dierenarts geloof ik. Hoe is dat met dit? Heb je daar ervaring mee? Daar zou je eens mee in gesprek moeten gaan. Kijk, zorgverzekeringen bijvoorbeeld, als het gaat om jongeren en schulden. Want daar komt het best wel snel al in zicht als de schulden worden teruggeboekt of jongeren maken daar schulden. En die lijsten zijn ook deelbaar. De gemeente heeft die. Dus je kan bij wijze van spreken op adresniveau gaan aanbellen. Oké. Je hebt soms grote energiemaatschappijen. Ja. Die ook heel veel zien dus. De oplossing is niet altijd aanwezig, maar soms zit hij in een hoek waar je hem niet zoekt.
En soms is ook, denk ik wat Fauzi net zei, het verbinden van al die schakels. Want dan komen al die stukjes informatie samen. En dat is denk ik ook als het gaat om ondermijnende criminaliteit. Iets wat belangrijk is, is dat je die puzzelstukjes samenbrengt. Omdat iedereen een klein stukje informatie heeft vanuit zijn perspectief. Dat moet ergens samenkomen. En niet als doel van ja, we hebben het samen fantastisch. Maar wat gaan we nu daadwerkelijk doen? Ik merk al onrust, want we horen wat muziek gaan richten. Ik kijk, Olivier, het is rustig. Ja, er wordt wel met elkaar gepraat en er worden veel ervaringen ook gedeeld. Van Waalwijk tot Terneuzen. Heel goed. En waar ook echt wordt gezegd dat het preventieve karakter dat gaat aan het einde van het traject heel veel opleveren. Ja.
En zelfs uit Waalwijk wordt er gesproken van harde resultaten daarin ook. Misschien ook de vraag, wordt dat ook gedeeld aan tafel? Ja, duidelijk. De reden waarom je dit doet is omdat je wil voorkomen. En eigenlijk gewoon ook een goede... Heeft dat zo gewerkt in Rotterdam? Ja, ik kijk echt wel met trots terug dat wij mooie dingen hebben gedaan. Zoals ik net zei, we hebben nog steeds wel te maken met... Met bommen die gelegd worden, dus je kunt je afvragen, is daarmee het leed voorkomen. We zien wel dalende cijfers. Dat is wel positief, maar voor mij is het nog belangrijker... Kunnen wij dat kapitaal nou benutten met de positieve inzetten die wij aan het organiseren zijn? Ik gaf net een aantal voorbeelden. Zorg ervoor dat je die grassroots partijen echt wel ziet en faciliteert en ondersteunt. Maar ook durft soms buiten die kaders iets te organiseren. Zo hebben wij... Ja, ik wil hem toch even benoemen. Ja, tot slot. FC Straat, weet je, pleinprogrammering.
Ja, het is ongekend wat Voorcijferstad heeft laten zien. En daarmee bind je toch ook heel veel jongeren aan je... Als overheid. We zijn bijna aan het einde van de webinar. Mensen die hebben gekeken en nu nog pen en papier bij de hand hebben. Wat moeten ze opschrijven, Marijn? Dat ze vooral bestuurlijke rugtekening gaan vragen. En ook de ruimte krijgen om het te gaan uitproberen wat werkt in een bepaalde wijk of in een bepaalde gemeenschap. Want je kan hem niet voor een hele gemeente breed bepalen. Je wilt echt moeten kijken wat kan er in de buurt of in een bepaalde wijk. En daarbij ook meteen een rusttekening te vragen. Het is nu een generatie die we... We proberen het tij van te gaan keren, ook in de hoop dat de volgende generatie daar meteen de vruchten van gaat plukken.
Dus langere termijn. Vassie, wat moeten mensen noteren? Nou, geloof in die organisaties die op wijkniveau actief zijn en probeer die vooral te faciliteren en te ondersteunen en niet over te nemen. of het voorzitter organiseren. Duidelijk. Moest we van. Tot slot. Ga die strijd om talent aan. En die strijd zal niet altijd... Ja, hoe zei dat? Je zal niet schoon blijven. Het gaat niet altijd zonder kleerscheuren. En ik denk dat moed en durf ook nodig is om dat goed te doen. Mag ik jullie heel erg danken voor dit gesprek. Dank jullie wel. Graag gedaan. En ik wil heel erg danken voor het kijken en ook het reageren via de chat, want juist dat was het idee. Dat mensen ook met elkaar voorbeelden gingen delen. Wat doe je in Terneus, wat doe je in Waalwijk?
En we hopen met dit uur in ieder geval een beetje weer onrustig te hebben gemaakt. En denken van ja, er kan nog veel meer. Wilt u meer weten, dan kan dat, want er is bijvoorbeeld ook een handreiking vanuit de expertise. unit en we gaan zorgen dat dat linkje naar die handreiking in ieder geval in de chat komt en zo ook later in een mail nog naar u worden gestuurd, waar ook een linkje naar deze uitzending in zal worden geplaatst, zodat u dat nog kan terugkijken of naar collega's kan doorsturen. Voor nu heel veel dank voor het kijken. Heel veel dank ook aan de gasten. Dank jullie wel dat jullie dit gesprek aan willen gaan. En ik wens u ontzettend veel succes. Dank u wel.