Het doel van dit type interventie is om jongeren sterker in hun schoenen te laten staan en grip te laten ervaren in hun leven. Dit kan hen ook minder gevoelig maken voor extremistische of polariserende boodschappen. De begeleiding richt zich onder andere op het omgaan met gevoelens, het ontwikkelen van talenten, omgaan met groepsdruk, verbinding met anderen of kritisch denken. Sommige groepsinterventies gebruiken sport, huiswerkbegeleiding of andere activiteiten om jongeren te bereiken en samen te brengen op een positieve manier. Positieve rolmodellen spelen een belangrijke rol. Zij laten zien dat het mogelijk is om uitdagingen te overwinnen en deel te nemen aan de maatschappij, zonder de eigen identiteit te verliezen.
Dit type interventie heeft drie vormen:
- individuele begeleiding, bijvoorbeeld binnen een persoonsgerichte aanpak voor jongeren met ernstige veiligheidsproblematiek. Zorg- en Veiligheidshuizen ondersteunen gemeenten hierbij.
- groepsgerichte begeleiding, bijvoorbeeld met groepssessies, workshops, sportactiviteiten of cultuurprojecten;
- combinaties van groepsactiviteiten en individuele begeleiding. Hierin speelt het jongerenwerk vaak een grote rol.
Wat dit type interventie effectief maakt
Dit interventietype helpt jongeren dus om sterker en weerbaarder te worden. Interventies versterken de weerbaarheid, wanneer er aandacht is voor de verschillende onderdelen van weerbaarheid: vaardigheden in denken, emoties en gedrag.
Weerbaarheid in denken
Cognitieve weerbaarheid gaat over flexibel kunnen denken. Het helpt als jongeren verschillende meningen kunnen begrijpen, kennis maken met verschillen tussen mensen en situaties van meerdere kanten kunnen bekijken. Zij zijn minder gevoelig voor polariserende of extremistische invloeden dan jongeren die vooral zwart-wit denken. Een ander belangrijk element is het versterken van de eigen identiteit. Het doel daarvan is om jongeren meer inzicht te geven in wie zij zijn en meer zelfstandig te leren denken.
Weerbaarheid in emoties
Emotionele weerbaarheid gaat over hoe jongeren zich voelen en hoe zij omgaan met uitdagingen. Belangrijke elementen zijn concreet:
- zelfvertrouwen en geloof in eigen kunnen;
- vertrouwen in overheid en instituties;
- positieve emoties en zingeving;
- een goede band met ouders;
- verbondenheid met andere mensen en de samenleving.
Weerbaarheid in gedrag
Gedragsmatige weerbaarheid gaat over gedrag en relaties met anderen. Jongeren die actief meedoen aan verenigingen, activiteiten in de buurt of met andere groepen zijn vaak meer weerbaar tegen extremistische of polariserende invloeden. Meedoen aan verschillende groepen kan dit effect versterken. In de praktijk betekent weerbaarheid bijvoorbeeld dat jongeren kritische vragen durven stellen of zich uitspreken tegen extremistische ideeën.
In de uitvoering
De interventie werkt beter wanneer er sprake is van de volgende elementen tijdens de uitvoering van de interventie:
- oefenen met vaardigheden;
- een trainer met een vergelijkbare achtergrond als de deelnemers;
- in gesprek gaan met mensen die anders denken dan de jongere;
- groepsgesprekken en reflectie.
Houd rekening met
Veel interventies binnen deze categorie zijn geëvalueerd. Belangrijke randvoorwaarden voor succes zijn onder andere:
- een goede aansluiting bij de doelgroep;
- deskundige en getrainde begeleiders;
- samenwerking met gemeenten, scholen en andere relevante organisaties;
- een veilige omgeving waarin jongeren zich durven uitspreken.
Voorbeeldinterventies
Diamant
Een voorbeeldinterventie is DIAMANT, een training voor islamitische jongeren die helpt bij het versterken van identiteit, zelfvertrouwen en weerbaarheid tegen polarisatie en radicalisering.
Bounce
Een voorbeeldinterventie is BOUNCE, een preventief programma voor jongeren, ouders en professionals dat helpt om weerbaarheid tegen radicalisering te versterken.
Buro Zend-Uit
Een voorbeeldinterventie is Buro Zend-Uit, een programma voor kwetsbare jongeren dat helpt om talenten, zelfvertrouwen en weerbaarheid tegen radicalisering en criminaliteit te versterken.
JINC
Een voorbeeld is JINC, een organisatie die jongeren met verschillende projecten helpt een goede start op de arbeidsmarkt te maken door bijvoorbeeld hun werknemersvaardigheden, zelfvertrouwen en kennis van verschillende beroepen te vergroten.
School2Care
Een voorbeeldinterventie is School2Care, een intensief programma voor jongeren met complexe problemen dat onderwijs, zorg en begeleiding combineert om hen weer richting school, werk of stage te helpen.
JIM-aanpak
Een voorbeeldinterventie is de JIM-aanpak (Jouw Ingebrachte Mentor), waarbij jongeren worden ondersteund door een zelfgekozen mentor uit hun eigen omgeving die hen helpt bij persoonlijke uitdagingen, het versterken van hun sociale netwerk en het bieden van weerstand aan negatieve invloeden.