Dit interventietype gaat over het vergroten van verbinding in de wijk. Dit helpt om spanningen in de wijk te verminderen of voorkomen. Deze interventies richten zich op bewoners van kwetsbare wijken en op buurten waar spanningen bestaan tussen verschillende bewoners. Hoewel deze interventies doorgaans niet specifiek gericht zijn ontwikkeld op het tegengaan van ongewenste polarisatie, kunnen zij daar indirect wel aan bijdragen door positieve ontmoetingen, wederzijds begrip en sociale verbinding te stimuleren.
Voorbeelden van interventies zijn opbouwwerk, buurtgesprekken over gevoelige thema's, of mediatie tussen groepen. Buurtorganisaties, gemeenten en sociaal werkers voeren deze interventies vaak uit, samen met scholen, religieuze instellingen en maatschappelijke organisaties. Sociaal werk en opbouwwerk zijn in veel gemeenten actief betrokken bij lokaal beleid rondom polarisatie en radicalisering.
Veel opbouwwerkers gebruiken bestaande methodieken, zoals ABCD, de presentiebenadering, motiverende gespreksvoering, coaching van bewoners en de methodiek Vreedzaam.
Wat dit type interventie effectief maakt
Dit interventietype werkt beter wanneer er aandacht is voor:
- positief contact tussen bewoners in wijken;
- inzicht geven in wat mensen met elkaar gemeen hebben en welke belangen zij delen;
- het versterken van sociale normen die onderling begrip, inclusie, respect en diversiteit ondersteunen;
- aanmoedigen dat mensen zich in de situatie van een ander verplaatsen;
- het tegengaan van misinformatie en vooroordelen door betrouwbare en feitelijke informatie te geven.
Houd rekening met
Voor interventies die gaan over contact tussen groepen in een wijk gelden de volgende randvoorwaarden.
- Positief contact tussen groepen is niet altijd genoeg om vooroordelen te verminderen. Oppervlakkig of negatief contact kan polarisatie zelfs versterken. Positieve effecten ontstaan vooral door betekenisvol en positief contact. Dat vermindert angst en zorgt voor meer begrip voor elkaar. Hoe vaker en langer mensen op deze manier met elkaar in contact zijn, hoe groter het effect.
- Initiatieven in wijken werken alleen wanneer de nadruk ligt op wat hen verbindt. Denk aan gedeelde interesses, doelen of rollen (zoals ouder, buurtbewoner of sporter). Onderzoek laat zien dat vooral projecten gericht op gedeelde interesses effectief zijn om contact te versterken, zoals door sport.
Voor interventies die zich richten op dialoog tussen groepen gelden de volgende randvoorwaarden.
- Voorkom dat mensen zich te angstig of ongemakkelijk voelen wanneer zij mensen ontmoeten uit een andere groep;
- Zorg voor een ontspannen ontmoeting, zonder afleiding of andere taken;
- Vergroot vooraf de kennis over elkaar, bijvoorbeeld door inzicht te geven over culturele verschillen of juist een gedeelde geschiedenis;
- Zorg dat deelname vrijwillig is bij dialoogbijeenkomsten in de wijk, omdat mensen dan meer open staan voor dialoog en ontmoetingen.
Meer praktische handvatten voor organisaties en professionals die op buurtniveau te maken hebben met polarisatie staan in de Handreiking: van polarisatie naar verbinding in buurten.
Voorbeeldinterventies
PBS in de wijk
Een voorbeeldinterventie is PBS in de wijk, een wijkbrede aanpak die kinderen, jongeren en hun omgeving helpt om positief gedrag, sociale cohesie en een veilige en inclusieve wijk te versterken.
Methodiek Vreedzaam en De Vreedzame Wijk
Een voorbeeldinterventie is de methodiek Vreedzaam, een schoolbrede aanpak die kinderen leert om positief met elkaar om te gaan, conflicten op te lossen en open te staan voor verschillen. De Vreedzame Wijk helpt kinderen, jongeren, opvoeders en buurtbewoners om samen te werken aan een veilige, eerlijke en betrokken wijk waarin iedereen meedoet.