Gemeenten staan voor een lastige opgave: radicalisering en polarisatie tegengaan voordat ze uit de hand lopen. De aanpak lag lange tijd vooral in het domein van veiligheid en repressie. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan concrete handvatten om juist preventief te werken. In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) ontwikkelden het Verwey-Jonker Instituut en Bureau Omlo daarom het bouwstenenmodel. Dit model helpt gemeenten en professionals om hun preventieve aanpak gerichter en samenhangender vorm te geven.
Wat is het bouwstenenmodel?
Het bouwstenenmodel is een overzicht van beschermende factoren en interventies die bijdragen aan het voorkomen van radicalisering en polarisatie. Deze zijn geordend in zes domeinen (‘bouwstenen’):
- Individu
- Gezin en familie
- Dagbesteding
- Sociale omgeving
- Samenleving
- Versterken professionals
Binnen elk domein zijn beschermende factoren benoemd die radicalisering en polarisatie helpen voorkomen. Per factor is uitgewerkt welke interventies mogelijk zijn. Daarbij staat beschreven wat een interventie inhoudt, welke elementen werkzaam zijn en welke onderbouwing er is voor de effectiviteit.
Van analyse naar actie
De kracht van het model zit in de praktische toepasbaarheid. Gemeenten en professionals kunnen eerst analyseren waar risico’s of knelpunten zitten, en vervolgens gericht zoeken naar passende interventies.
Stel dat er signalen zijn dat jongeren weinig perspectief ervaren in hun dagbesteding. Dan biedt het model inzicht in welke interventies op dat domein kunnen bijdragen aan meer structuur, betrokkenheid en toekomstperspectief. Hetzelfde geldt voor vraagstukken rond gezinsdynamiek, sociale druk vanuit leeftijdsgenoten of handelingsverlegenheid bij professionals.
Zo ontstaat een bredere aanpak, waarin niet één factor centraal staat, maar meerdere domeinen elkaar versterken.
Vervolg
Op basis van het bouwstenenmodel ontwikkelt de Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS) een infographic en webpagina. Daarmee krijgen gemeenten en professionals niet alleen inzicht in wat mogelijk is, maar ook concrete ondersteuning bij de toepassing in hun lokale praktijk.