Midden in de samenleving: de netwerken van de ESS

Nederland is een kleurrijke en diverse samenleving waar mensen met en naast elkaar leven. Dat gaat vaak goed, maar niet altijd. De Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS) zet zich in voor het bevorderen van sociale stabiliteit en het voorkomen van maatschappelijke spanningen. Om te weten wat écht speelt en te zien hoe stabiliserende krachten versterkt en ingezet kunnen worden, beweegt de ESS zich midden in de samenleving. Onze kennisnetwerken zijn daarbij van onschatbare waarde. Wat zijn kennisnetwerken en hoe werken deze?

Snappen waar spanningen vandaan komen. Waarom het onrustig is in één buurt of één gemeenschap, maar niet in de andere. Dan kun je gaan praten óver groepen of gemeenschappen. Maar wil je echt weten wat er leeft, dan is blijven zitten achter een bureau geen optie. Dan moet je erop af. Praten mét mensen. Contacten leggen. En vooral: echt luisteren. 

kennisnetwerken ESS
Beeld: ©Gerd Altmann / Pixabay

Twaalf kennisnetwerken

Om de diverse samenleving goed te kennen en te begrijpen, onderhoudt de ESS twaalf netwerken: groepen van circa 20 mensen die periodiek bijeenkomen op uitnodiging van de ESS. Van verschillende islamitische kennisnetwerken tot een denktank veilige moskeeën tot netwerken van bijvoorbeeld de Eritrese, Koerdische, Syrische en Turkse gemeenschap. Maar ook gingen recent een vrouwen- en een jongerennetwerk van start. De leden van de diverse netwerken zijn vrijwel altijd mensen die binnen hun eigen gemeenschap zeer betrokken zijn en hierin veel mensen kennen. Zo kunnen zij goed de stem van hun achterban vertolken.

Staat met de straat verbinden

De ESS zet in op preventie van maatschappelijke spanningen, polarisatie en radicalisering. Toch gaat het niet alleen over deze opgave in de kennisnetwerken. Leden van de kennisnetwerken brengen eigen agendapunten in. Hun behoeftes, de zorgen die in een gemeenschap leven. Neem de islamitische netwerken. Deze gaven recent aan bij de ESS dat er zorg was over de vaccinatiebereidheid en er vanuit de gemeenschap behoefte was aan heldere informatie over vaccineren tegen COVID-19. De ESS legde vervolgens een lijntje met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en hielp mee met het organiseren van een livestream over coronavaccinatie, waarin artsen en imams vragen vanuit medisch en theologisch perspectief beantwoordden. 

Andere voorbeelden: als de Somalische gemeenschap aangeeft behoefte te hebben aan informatie over corona, omdat de berichtgeving vanuit de overheid niet iedereen in die gemeenschap bereikte, dan zorgt de ESS dat die wens terechtkomt bij het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie (NKC). Het resultaat? Somalische vertalingen op het platform Steffie, waar moeilijke zaken op een makkelijke manier uitgelegd worden. En als de Afro-Caribische gemeenschap het slavernijverleden op de agenda van het kennisnetwerk zet, dan zorgt de ESS dat relevante (overheids)partners bij die sessie aanwezig is. Zo verbindt de ESS de staat met de straat en vice versa. 

Wat de gezamenlijke inspanning oplevert

Door zorgen op te vangen en op de juiste plaats te agenderen, is tussen de ESS en de gemeenschappen een samenwerking ontstaan, gebaseerd op transparantie, gelijkwaardigheid en de wil om elkaar verder te brengen. Dat vormt een goede basis om het ook met elkaar te hebben over ingewikkelde vraagstukken die de samenleving kunnen splijten, zoals polarisatie en radicalisering. En over hoe je binnen een gemeenschap kunt omgaan met maatschappelijke spanningen. Daarnaast wordt informatie gedeeld over de ontwikkeling van nieuw beleid met de netwerkenleden. Zodat de mensen op wie bepaald beleid van toepassing is, daar al in een vroeg stadium over mee kunnen praten. En signalen over mogelijke onbedoelde neveneffecten van beleid en uitvoering gedeeld kunnen worden.

Van focusgroep naar kennisnetwerk naar themagroepen

Door contacten te leggen met gemeenschappen en netwerken op te bouwen, leert de ESS veel. Waar we eerst werkten met eenmalige bijeenkomsten van gemeenschappen (focusgroepen), groeide dat uit tot de huidige kennisnetwerken die periodiek samen komen. De volgende stap is om netwerken niet alleen rondom religie of etniciteit te organiseren, maar rondom thema’s. Zoals onderwijs, werk of polarisatie. De basis ligt er grotendeels. Het is nu een kwestie van daarop voortbouwen. En mensen bij elkaar brengen op basis van hun bagage, expertise en interesse. Dat draagt bij aan een dynamischer samenwerking en verdieping van kennis waar zowel de netwerkleden als de ESS baat bij zullen hebben. Een win-win dus!