Effectiviteit sociale interventies in de culturele sector

De Nederlandse overheid en Nederlandse gemeenten tonen interesse in de culturele sector als locatie voor sociale interventies. In het bijzonder op het terrein van (de)radicalisering en het tot stand brengen van sociale cohesie. Maar wat is de effectiviteit van de interventies op deze terreinen? De Vrije Universiteit Amsterdam deed onderzoek naar drie theatervoorstellingen.

Leo Africanus

De theatervoorstelling 'Leo Africanus' van het Amsterdams Andalusisch Orkest vertelt het verhaal van de gelijknamige Andalusische ontdekkingsreiziger. Na de val van Granada (1492) moest hij als tienjarig kind vluchten uit Andalusië en zou hij zijn identiteit nooit meer ontlenen aan een land, een stad en een specifieke cultuur of religie. Leo Africanus is een historisch personage, maar zijn zoektocht naar identiteit, geloof, en naar een plek om zich thuis te voelen, maken de voorstelling heel actueel. Aan de hand van het personage Leo Africanus leren leerlingen reflecteren op de betrekklijkheid van grenzen tussen culturen en geloven.

Jihad, de voorstelling

'Jihad, de voorstelling' is een interventie die beoogt het thema 'radicalisering' bespreekbaar te maken op middelbare scholen en inzicht te krijgen in narratieven die bruikbaar zijn om jongeren kritisch te laten denken over hun eigen denkbeelden en aannames omtrent radicalisering en thuisgevoelens ten opzichte van de Nederlandse samenleving. De interventie omvat een lesbrief voor een begeleidend voor- en nagesprek, een theatervoorstelling, en een nagesprek in het theater. De interventie is gericht op alle middelbare scholieren in de leeftijd van 14 t/m 19 jaar van het VMBO, HAVO, VWO, Gymnasium en MBO.

NADIA

De theatervoorstelling 'NADIA' is een interventie die enerzijds beoogt het thema 'radicalisering' bespreekbaar te maken op middelbare scholen, en anderzijds beoogt leerlingen handvaten te bieden om te reflecteren op de bredere zingevingsvraagstukken die aan radicalisering ten grondslag liggen. De interventie omvat een voorbereidende les, voorstelling en workshop. De voorstelling is bedoeld voor leerlingen vanaf 12 jaar, op alle niveaus van het middelbaar onderwijs. NADIA is vanaf januari 2017 te zien geweest op twaalf middelbare scholen, waarvan negen in Nederland en drie in België. In totaal zijn er 2113 leerlingen binnen de doelgroep bereikt.

Toen ma naar Mars vertrok

De theatervoorstelling 'Toen ma naar Mars vertrok' van Abdelkarim El-Fassi is een voorstelling over moeders. In de voorstelling staan de ervaringen van moeders met een migratieachtergrond centraal. Hun verhalen over het leven in het land van herkomst, hun huwelijken, hun migratie, de geboorte van hun kinderen, hun strijd om te wortelen in een vreemd land, worden verteld door hun kinderen. De voorstelling beoogt vrouwen met een migratieachtergrond een stem te geven en bij te dragen aan een beeld dat recht doet aan de ervaringen van deze (sterke) vrouwen.

Kinderen van Aleppo

'Kinderen van Aleppo' vertelt het verhaal van drie studenten die de vreedzame protesten tegen de Syrische regering zien uitmonden in een gruwelijke burgeroorlog. Door het perspectief in te nemen van de Syrische student beoogt de voorstelling Nederlandse HBO- en universitaire studenten mee te nemen in de ervaringen van deze studenten. In hoeverre zijn deze Syrische studenten anders dan zij? De voorstelling laat zien dat de Syrische jongeren die op dit moment aan Nederlandse hogescholen en universiteiten studeren, niet altijd een vluchteling zijn geweest. Het zijn jonge mensen met idealen. Idealen die van hen zijn gestolen. Door Nederlandse studenten een meer geïnformeerde kijk te geven op hun verleden, beoogt de voorstelling de afstand tussen Nederlandse en Syrische studenten te verkleinen.

Back to Back

'Back to Back' is een educatieve voorstelling van theatergezelschap DEGASTEN i.s.m. de Anne Frank Stichting. In deze voorstelling staan familiegeschiedenissen centraal. Tijdens de voorstelling vertellen acteurs met verschillende achtergronden aan leerlingen (verdeeld in kleine groepen) om beurten hun familiegeschiedenis en hoe deze hen heeft beïnvloed. De voorstelling gaat gepaard met muziek en dans en wordt aangeboden in combinatie met een nagesprek en een workshop waarin de genoemde vragen centraal staan. Door te leren luisteren naar de verhalen van anderen leren en durven leerlingen het gesprek aan te gaan met elkaar, ook al hebben ze een andere achtergrond.