De doelgroep bestaat uit families of individuele familieleden die zich zorgen maken over mogelijke radicalisering van een jongere, of die te maken hebben met daadwerkelijke radicalisering binnen het gezin of de familie.

Doelgroep(en) en doelstelling(en)

Binnen deze categorie zijn drie typen interventies te onderscheiden.

  • Hulplijnen radicalisering. Deze interventies bieden informatie, advies en ondersteuning aan ouders, betrokkenen en professionals met vragen of zorgen over radicalisering. Ook verlagen zij de drempel om formele hulp in te schakelen, omdat de hulp zo vanuit huis of een andere gewenste plek beschikbaar is.
  • Familieondersteuning. Deze vorm van ondersteuning biedt systemische begeleiding en advies aan families die problemen ervaren rondom radicalisering van een familielid.
  • Lotgenotenondersteuning. Hierbij gaat het om groepsbijeenkomsten voor familieleden van geradicaliseerde personen. Het doel is deelnemers te ondersteunen bij het omgaan met hun situatie en de emoties die daarbij komen kijken. Anders dan bij familieondersteuning ligt de nadruk hier op contact tussen verschillende families. Deze vorm van ondersteuning is tot nu toe vooral ingezet voor familieleden van uitgereisde Syriëgangers.

Op welke bouwsteen richt dit type interventie zich?

Dit type interventie richt zich op het versterken van gezinnen die te maken hebben met zorgen over radicalisering of daadwerkelijke radicalisering binnen de familie. De nadruk ligt op ondersteuning, stabiliteit, opvoedvaardigheden en het versterken van relaties binnen het gezin en het sociale netwerk.

  • Bouwsteen 2: gezin en familie
    • Gezinsstructuur en familienetwerk. Deze interventies dragen bij aan een goede band met familieleden en opvoedondersteuners en aan een stabiele thuissituatie.
    • Opvoedstijl en ondersteuning. Deze interventies stimuleren een positieve opvoedstijl en versterken de steun van belangrijke volwassenen rondom het gezin. Daarbij is aandacht voor erkenning en waardering van positief opvoedgedrag, constructieve ouderreacties op signalen van radicalisering en ondersteuning van gezinnen met radicaliserende gezinsleden.

Werkzame elementen binnen dit type interventie

Hulplijnen radicalisering

Hulplijnen kunnen de drempel verlagen voor ouders, betrokkenen en professionals om zorgen bespreekbaar te maken en advies in te winnen.
Werkzame elementen zijn onder meer:

  • laagdrempelige toegankelijkheid;
  • de mogelijkheid om anoniem vragen en zorgen te bespreken; 
  • deskundige medewerkers; 
  • toegang tot een netwerk van instanties en hulpverleners voor advies en doorverwijzing. 

Deze interventies vergroten de kennis, weerbaarheid en het zelfvertrouwen van ouders, betrokkenen en professionals. Daarnaast kunnen zij bijdragen aan vroeg signalering en het voorkomen van verdere radicalisering.

Familieondersteuning

Familieondersteuning richt zich op begeleiding van gezinnen in het omgaan met radicalisering binnen de familie. Werkzame elementen zijn:

  • maatwerkbegeleiding door gespecialiseerde professionals;
  • lotgenotencontact voor herkenning en emotionele steun; 
  • een netwerkgerichte aanpak die gezinnen in contact brengt met lokale hulpinstanties en professionals.

Deze aanpak draagt bij aan sociale cohesie en versterking van de weerbaarheid van gezinnen (RadarAdvies, 2021). 

Lotgenotenondersteuning

Lotgenotenondersteuning vindt plaats in groepsverband en richt zicht op: 

  • het delen van ervaringen; 
  • wederzijdse steun; 
  • het verminderen van gevoelens van isolement; 
  • het versterken van veerkracht en emotionele verwerking.

Kennisdeling en herkenning binnen de groep kunnen een belangrijke opstap vormen naar verdere emotionele ondersteuning.

Randvoorwaarden voor uitvoering en werking van dit type interventie

Er zijn weinig evaluaties beschikbaar, maar veelgenoemde randvoorwaarden zijn:

  • goede toegankelijkheid en bereikbaarheid; 
  • waarborging van privacy en vertrouwelijkheid; 
  • aansluiting bij verschillende doelgroepen, zoals ouders, docenten en professionals; 
  • deskundigheid en communicatieve vaardigheden van medewerkers;
  • inbedding in een netwerk van samenwerkingspartners voor kennisdeling en doorverwijzing.

Familieondersteuning

Internationale studies noemen onder andere de volgende succesfactoren:

  • één centraal aanspreekpunt; 
  • een sterk netwerk met andere hulpverleningsinstanties; 
  • aandacht voor beschermende factoren; 
  • inzet van lotgenotencontact; 
  • voldoende expertise binnen een multidisciplinair team.

Daarnaast is het belangrijk dat casemanagers voldoende tijd nemen om een vertrouwensband op te bouwen en goede relaties onderhouden met samenwerkingspartners en instanties (RadarAdvies, 2021).

Lotgenotenondersteuning

Voor effectieve lotgenotenondersteuning zijn onder meer de volgende voorwaarden belangrijk:

  • zorgvuldige selectie en matching van deelnemers; 
  • groepen met deelnemers in vergelijkbare situaties; 
  • maatwerk en aandacht voor de behoeften van deelnemers; 
  • een veilige en vertrouwde sfeer waarin deelnemers ervaringen durven te delen; 
  • deskundige groepsbegeleiding.

Voorbeelden van interventies zijn de Hulplijn radicalisering, de Hulplijn extremisme van het Landelijk Steunpunt Extremisme (LSE), Familieondersteuning van het LSE en Lotgenotenondersteuning voor familieleden van geradicaliseerde individuen van het LSE.

Uitgelicht

  1. Bouwsteen 2: Gezin en familie

    Lees verder