Deze bouwsteen richt zich op de invloed van de sociale omgeving, zowel online als offline. Positieve relaties, sociale steun en een veilige omgeving versterken het gevoel van verbondenheid en kunnen bijdragen aan veerkracht.
Wat werkt - beschermende factoren
Sociale netwerken en normering
- Positieve, stabiele en ondersteunende relaties met vrienden, leeftijdsgenoten en de gemeenschap dragen bij aan sociale verbondenheid en steun die mensen ervaren.
- Diversiteit binnen sociale netwerken helpt mensen om in contact te komen met verschillende perspectieven en groepen.
- Prosociale normen en sociale veiligheid dragen bij aan respectvolle omgangsvormen en een veilige omgeving.
- Sociaal vertrouwen helpt mensen zich verbonden te voelen met anderen en met de samenleving.
Weerbaarheid van gemeenschappen
- Ondersteunende netwerken binnen gemeenschappen en het ondersteunen van gemeenschappen vergroten de sociale samenhang en onderlinge steun die mensen voelen.
- Positieve rolmodellen kunnen jongeren stimuleren om constructieve keuzes te maken.
Digitale weerbaarheid
- Mediawijsheid helpt mensen om online informatie kritisch te beoordelen en mis- en desinformatie te herkennen. Belangrijke elementen hierin zijn bewustzijn van online filterbubbels en algoritmes, mediageletterdheid en weerbaarheid tegen digitale invloeden, zoals blootstelling aan extremistische content of propaganda.
- Weerbaarheid tegen online groepsdruk helpt mensen om weerstand te bieden aan online groepsdynamieken en psychologische druk van charismatische leiders, ronselaars of andere personen die iemand negatief proberen te beïnvloeden.
Wat je kunt doen – voorbeeld interventies
Onder het kopje ‘Interventietypen’ vind je uitgebreide informatie over welk type interventie passend is en de werkzame elementen en randvoorwaarden voor verschillende typen interventies.
‘JIM-aanpak’
JIM (Jouw Ingebrachte Mentor) is een aanpak waarbij een jongere zelf een mentor, een positief rolmodel, kiest uit de eigen omgeving. Deze JIM helpt bij het voorkomen van conflicten thuis en kan bijdragen aan het voorkomen van uithuisplaatsing.
De JIM biedt jongeren een luisterend oor, geeft advies en fungeert als vertrouwenspersoon en vertegenwoordiger. Daarnaast kan de JIM inzicht geven in de gezinsproblematiek en meedenken over een passende behandelaanpak. De JIM is geen professionele hulpverlener, maar een vertrouwde bekende uit het netwerk van de jongere.
De JIM kan ook functioneren als positief rolmodel en jongeren helpen weerstand te bieden aan negatieve invloeden of radicalisering. De jongere, het gezin, de JIM en professionals uit bijvoorbeeld de jeugdzorg of verslavingszorg werken samen aan het herstellen van de balans en het versterken van het sociale netwerk.
‘Under Pressure’
Under Pressure is een lesprogramma dat jongeren helpt mediawijs te worden. Het maakt hen weerbaar tegen desinformatie en stimuleert democratisch burgerschap. Het programma richt zich op mediawijsheid, kritisch denken en bewustwording van online beïnvloeding. Daarmee draagt het bij aan onder andere het voorkomen van radicalisering en ongewenste polarisatie.
Jongeren worden online namelijk voortdurend blootgesteld aan grote hoeveelheden informatie, waaronder polariserende content, complottheorieën, desinformatie en soms ook extremistische boodschappen.
Juist doordat jongeren een groot deel van hun informatie online tot zich nemen, zijn vaardigheden nodig om met deze constante informatiestroom om te gaan en online berichten kritisch te beoordelen. Daarom ontwikkelden bureau Diversion en de desinformatie-experts van DROG samen Under Pressure.